عربى متبادر و معمول است كه « إعصار » را براى بادهاى سركش و « معصرات » را براى ابرهاى باران آور به كار مىبرند قولى را كه راغب نقل كرده تقويت نمىكند . ]
70 - عضد :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « سنشدّ عضدك » .
ابن عباس در پاسخ گفت : « العضد ، المعين ، الناصر » ( عضد به معنى كمك دهنده و ياور است ) ؛ و آنگاه به شعر نابغهء ذبيانى « 70 » استشهاد كرد :
فى ذمّة من أبى قابوس منقذة * للخائفين و من ليست له عضد
يعنى : در پناه ابو قابوس كه براى آنان كه مىترسند و آنان كه ياورى ندارند مايهء نجات است .
[ اين كلمه در آيهء قصص / 35 ، خطاب به موسى ، آمده است :
« قالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْساً فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ * وَ أَخِي هارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِساناً فَأَرْسِلْهُ مَعِي رِدْءاً يُصَدِّقُنِي إِنِّي أَخافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ * قالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُما سُلْطاناً فَلا يَصِلُونَ إِلَيْكُما بِآياتِنا أَنْتُما وَ مَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغالِبُونَ »
. يعنى : گفت : پروردگارا من كسى از آنان كشتهام و مىترسم كه مرا بكشند . اين برادرم هارون از من زبان آورتر است او را به عنوان ياورى همراهم فرست تا مرا تأييد كند . من ترس آن دارم كه تكذيبم كنند . گفت : بازوى تو را به برادرت قوى خواهيم ساخت و براى شما سلطه و قدرتى قرار خواهيم داد كه بر شما دست نيابند و شما و آنان كه از شما پيروى كنند ، به آيات ما ، پيروزمندانند .
همچنين است آيهء كهف / 51 ، دربارهء ابليس و سپاه او :
« ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ وَ ما كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً »
. يعنى : آنان را نه بر آفرينش آسمانها و نه بر خلقت خود آنها گواه و ياور گرفتم ، و آن نيستم كه گمراه كنندگان را به ياورى گيرد .
در قرآن كريم از اين مادّه تنها دو آيهء فوق آمده است .
تفسير « عضد » به كمك دهنده و ياور تفسيرى نزديك است . راغب در المفردات متذكّر شده است كه واژهء عضد - همانند واژهء « يد » - براى دلالت بر ياور و معين عاريه گرفته مىشود
هامش
( 70 ) چنين بيتى در ديوان نابغه ، چاپ بيروت نيافتهام ، و همهء قافيههاى مبتنى بر حرف دال در ديوان او به كسرهء اين حرف است .