اين برداشت را تقويت مىكند كه احتمال نزديكتر در مورد « ربّ الفلق » آن است كه او همان « فاسق إلا صباح » ( شكافندهء صبح ) مىباشد . ]
60 - خلاق :
ابن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « خلاق » .
ابن عباس گفت : « نصيب » ( بهره ) ؛ و گواه آن نيز شعر اميّة بن ابى صلت است :
يدعون بالويل لا خلاق لهم * إلّا سرابيل من قطر و أغلال
يعنى : بانگ واويلا برآورند و آنان را در آنجا نصيبى نباشد جز جامههايى از آتش و جز زنجيرها .
[ اين كلمه در آيات ذيل آمده است :
بقره / 102 ، دربارهء سحر :
« وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ »
؛ بقره / 200 :
« فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا وَ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ »
؛ آل عمران / 77 :
« إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلًا أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ »
؛ توبه / 69 :
« كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَ أَكْثَرَ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلاقِهِمْ وَ خُضْتُمْ كَالَّذِي خاضُوا أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ »
.
به ترتيب يعنى :
- و به تحقيق دريافته بودند كه هر كس خريدار آن شود او را در آخرت بهرهاى نيست ؛ - كسانى از مردم هستند كه مىگويند : پروردگارا در دنيا ما را بده ، و آنان را در آخرت بهرهاى نيست ؛ - كسانى كه پيمان خدا و سوگندهاى خود را به بهايى اندك مىفروشند ، آنان را در آخرت بهرهاى نيست ؛ - همانند پيشينيانتان كه از شما قدرتى بيشتر و ثروت و فرزندانى فزونتر داشتند از بهرهء خويش [ در اين دنيا ] برخوردار شدند و شما نيز از بهرهء خود استفاده كرديد ، چنان كه پيشينيان شما هم از بهره خود استفاده كردند و [ در دنيا ] فرو رفتيد ، چنان كه فرو رفتند . اينهايند كه اعمالشان در دنيا و آخرت بىاثر شده ، و آنهايند كه زيانكارند .