مىكند . ]
55 - سواء :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد :
« سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ »
.
ابن عباس گفت : « عدل » ( برابر ) ؛ و آنگاه شعر شاعر را گواه آورد كه مىگويد :
تلاقينا فقاضينا سواء * و لكن جرّ عن حال به حال
يعنى : با يكديگر درگير نبرد شديم و با همديگر برابر گشتيم و تنها از حالتى به حالت ديگر در آمديم .
[ اين كلمه در آيهء آل عمران / 64 ، خطاب به رسول خدا - عليه الصّلاة و السّلام - آمده است :
« قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ »
. يعنى : بگو : اى اهل كتاب ، به سوى عقيدهاى آييد كه ميان ما و شما مشترك است و آن اين كه جز خداوند را نپرستيم ، چيزى شريك او قرار ندهيم ، همديگر را در برابر خدا خداوندگار نگيريم . پس اگر پشت كردند ، بگو گواهى دهيد كه ما مسلمانيم .
اين كلمه در بيست و شش آيه آمده و سياق همه آنها به معنى « مساوات و برابرى » نزديكتر است . علاوه بر اين صيغه كاربردهاى ذيل نيز از اين مادّه آمده است :
« الصِّراطِ السَّوِيِّ »
، در دو آيهء طه / 135 و
« صِراطاً سَوِيًّا »
مريم / 43 ؛ -
« ثَلاثَ لَيالٍ سَوِيًّا »
، در آيه مريم / 10 ؛ -
« فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا »
، در آيه مريم / 17 ؛ - فعل « سوّى » ، 10 بار ؛ - صيغهء مضارع همين فعل ، 2 بار ؛ - فعل « استوى » ، 15 بار ؛ - صيغهء مضارع همين فعل ، 20 بار ؛ - فعل « ساوى » ، يك بار در آيه كهف / 96 :
« ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ »
.
تفسير سواء به عدل در آيه آل عمران ، تفسيرى نزديك و مقبول است ؛ چه اين كه عدل مفهوم مساوات را به عنوان مفهوم اصلى اين مادّه در بر دارد و اين مفهوم در استعمالات مختلف