امّا چنين به نظر مىرسد كه واژهء « وجع » بيشتر بر دردى كه از ناحيهء بيمارى بر تن عارض مىگردد دلالت مىكند - و در القاموس اين معنى را براى وجع ذكر كرده و در مادّهء « ألم » نيز گفته ، ألم به معنى وجع است - و واژهء « الم » بر دردى دلالت دارد ناشى از عذابى كه به آخرين حدّ خود رسيده است .
اين كه در قرآن كريم غالبا صفت « اليم » به عنوان صفت عذاب آخرت آمده است بدان اشعار دارد كه اين درد از آن « وجعى » كه به عموم انسانها ، اعم از كافر و مؤمن مىرسد خاصّتر و سختتر است . شايد در بيت شعرى كه به عنوان شاهد ذكر شده است نيز ، كلام مضمون قويترى را در بر خواهد داشت ، چنانچه بگوييم مقصود از « الم » در آن رنج ناشى از عشق و در نتيجه بىخواب شدن است ، رنجى كه در مقايسه با رنج ناشى از درد و بيمارى بسيار سنگينتر و سختتر مىباشد و همين رنج و درد بىخواب شدن و اندوه داشتن است كه سنگينترين دردهاست . ]
42 - قفّينا :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « و قفّينا على آثارهم » .
ابن عباس گفت : « أتبعنا على آثار الانبياء ، اى بعثنا » ( پيامبرانى در پى پيامبران آورديم ، يعنى بر انگيختيم ) . آنگاه اين بيت عدى بن زيد را گواه آورد :
يوم قفّت عيرهم من عيرنا * و احتمال الحىّ فى الصبح فلق
يعنى : آن روز كه كاروان آنان از پى كاروان ما آمد ، و هنگام جا به جا كردن محلّه سپيده دم صبح است .
[ اين كلمه در آيهء مائده / 46 ، دربارهء رسولان خداوند ، آمده است :
« وَ قَفَّيْنا عَلى آثارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ »
يعنى : و در پى آنان عيسى بن مريم را آورديم كه آنچه را بيش از او آمده بود تأييد مىكرد . همچنين آيات :
حديد / 27 :
« ثُمَّ قَفَّيْنا عَلى آثارِهِمْ بِرُسُلِنا وَ قَفَّيْنا بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ »
« سپس رسولان خويش را در پى آنان آورديم و عيسى بن مريم را در پى آنان بر انگيختيم » ؛ بقره / 87 :
« وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ قَفَّيْنا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ »
« موسى را كتاب داديم و رسولان را در پى او آورديم » .
اضافه بر اين موارد ، فعل ثلاثى مجرد نيز از همين مادّه در آيهء اسراء / 36 آمده است :