[ اين كلمه در شش آيه آمده كه همه نيز در مقام نهى و يا محكوم كردن و هشدار دادن به كسانى كه براى خداوند شريكان و همتايانى قرار دادهاند آمده است :
بقره / 22 :
« فَلا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
؛ بقره / 165 :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً »
؛ ابراهيم / 30 :
« وَ جَعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ »
؛ زمر / 8 :
« وَ جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ »
؛ سبأ / 33 :
« إِذْ تَأْمُرُونَنا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَ نَجْعَلَ لَهُ أَنْداداً »
؛ فصلت / 9 :
« قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً »
.
به ترتيب يعنى :
- براى خداوند شريك قرار ندهيد ، در حالى كه خود مىدانيد ؛ - و كسانى از مردم هستند كه در برابر خداوند شريكانى قرار مىدهند ؛ - و براى خداوند شريكانى قرار داد تا مردم را از راه او به بيراهه برند ؛ - آنگاه كه به ما فرمان داديد به خداوند كافر شويم و شريكانى براى او قرار دهيم ؛ - بگو : آيا شما به آن كه زمين را در دو روز بيافريد كافر مىشويد و براى خداوند شريك قرار مىدهيد ؟
در قرآن كريم ، از اين ماده ، جز همين واژه « انداد » در شش آيهء فوق ، نيامده و همين امر ما را با مدلول و مفهومى خاصّ براى اين كلمه آشنا مىسازد كه « اشباه » و « امثال » آن را نمىرساند .
در مدلول مادّهء « ندّ » نوعى احساس بعد و تنافر يا گريز و ناسازگارى وجود دارد .
در واژه « اشباه » نيز مفهوم شباهت و همانندى ، يا به صورت مجازى و يا به طريق ادّعا وجود دارد ، و اين ويژگى معنايى در هيچكدام از كاربردهاى اين مادّه ، در زبان عربى ، در قالبهايى مختلف چون : « التشبيه » ، « الشبهه » ، « الاشتباه على التخييل » يا همان التباس ، « التشابه » ، و « المشابهة » ناديده گرفته نمىشود و هر جا سخن از « تشبيه » ميان دو يا چند چيز به عمل مىآيد وجه شباهتى نيز در كار است .
امّا واژهء امثال ، زمانى كه در اين معنا به كار برده مىشود ، در بر دارنده مفهوم برجستگى و تشخّص است و اين ويژگى معنايى در همهء صيغههاى « مثل » ، « مثله » و « تمثيل » منظور شده ، و واژهء « مماثلة » نيز بر چنان همانندى و تماثلى دلالت مىكند كه در مدلول واژهء « اشباه » نيست