فعل ثلاثى در صيغههاى ماضى و مضارع و امر ، 28 بار ؛ « ارحم الرّاحمين » ، 4 بار ؛ « رحماء » يك بار در سوره فتح ؛ از اسماء الهى ، « الرّحمن » 57 بار و « الرحيم » 95 بار ؛ از همين ماده ، كلمه « الارحام » 12 بار ، و « أقرب رحما » ، يك بار در آيه كهف .
همين نكته ما را متوجّه تفاوتى مىسازد كه ميان « رحمت » و « حنان » كه تنها يك بار در سورهء مريم ، به كار رفته ، و در مسئلهء مورد بحث از آن پرسش شده است وجود دارد . شايد در « حنان » نوعى حسّ حاكى از دلسوزى قرار دارد كه در واژهء « حنين » آن را به خوبى مىيابيم .
امّا نكتهاى كه در « رحمت » وجود دارد گذشت ، لطف و عفو است ، آنجا كه از جانب خداوند سبحان كه داراى رحمت و ارحم الرّاحمين است باشد ؛ و خويشاوندى و بجاى آوردن صلهء ارحام و مهربانى متقابل ميان خويشاوندان است ، آنجا كه از سوى انسانها و در ميان انسانها باشد . صريح آيات قرآن كه مشتمل بر اين كلمه است ، و همچنين آيات ذيل ، بدين تفسير گواهى مىدهد :
بلد / 17 : « سپس از كسانى بود كه ايمان آوردند و به صبر و مهربانى با يكديگر توصيه كردند » ؛ فتح / 29 : « محمد رسول خداست و كسانى كه با اويند در برابر كافران سختگير و با همديگر مهربانند » ؛ كهف / 81 : « اما آن نوجوان ، پدر و مادرش مؤمن بودند ؛ پس از اين ترسيديم كه به سركشى و كفر خويش آنان را به ستوه آورد . بدين سبب خواستيم پروردگارشان به جاى او چيزى بديشان دهد به پاكى بهتر و به مهربانى نزديكتر از او » ؛ اسراء / 24 كه در زمينه نيكى به والدين مىگويد : « براى آنان از سر مهربانى بال فروتنى فرو نه ، و بگو پروردگارا بر آنان رحمت فرست ، چنان كه مرا آنگاه كه خردسال بودم تربيت كردند » . ]
10 - ييأس :
نافع درباره معنى اين سخن خداوند پرسيد :
« أَ فَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا »
.
ابن عباس در پاسخ گفت : « افلم يعلم ، بلغة بنى مالك » ( يعنى آيا ندانستند به لغت بنى