مىكند ، گويا - چنان كه راغب مىگويد - عزين جماعتى است كه همه به يكديگر منتسب هستند . كلمهء « حلقه » براى حلقهء درس و همچنين حلقهء محاصره به كار مىرود و گاه نيز - چنانچه در الاساس آمده - به مجموعهاى از اسلحه اطلاق مىشود ، و شايد شاهدى كه از شعر عبيد آورده شده ، به اين معنا نزديكتر باشد .
اختصاص حلقهها به حلقههاى دوستان ، در تفسير ابن عباس ، قيدى است براى بيان اين معنا كه عزين جماعتىاند كه هر يك به ديگرى منسوب است ؛ البته با تفاوت گذاشتن ميان روى آوردن كافرانى كه نزد رسول كفر اختيار كردند ، به سوى او « از راست و از چپ و چون حلقهاى بر گرد او » كه از روى دشمنى و به منظور اظهار همدستى در برابر او صورت گرفته ، و ميان گرد آمدن كسانى كه در شعر از آنان ياد شده ، بر پيرامون منبر كه به عنوان تأييد و پشتيبانى صورت گرفته است . ]
2 - الوسيلة :
ابن ازرق دربارهء اين فرمودهء خداوند پرسيد :
« وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ »
.
ابن عباس در پاسخ گفت : « الوسيلة ، الحاجة » ( وسيله به معنى حاجت است ) چون نافع پرسيد : آيا عرب با چنين تفسيرى آشناست ، وى پاسخ داد : آرى ، نشنيدهاى كه عنتره مىگويد :
إنّ الرجال لهم إليك وسيلة * أن يأخذوك تكحّلى و تخضّبى
يعنى : مردان را به تو نياز است كه تو را بگيرند ، [ چشمان خويش ] سرمه بكش و [ دستان ] حنا كن .
[ اين كلمه در مائده / 35 آمده است .
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ »
.
يعنى : اى كسانى كه ايمان آوردهايد از خدا پروا كنيد و حاجت خويش از او جوييد و در راه او جهاد كنيد باشد كه رستگار شويد .
اين كلمه در اسراء / 57 نيز آمده است :
« أُولئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَ يَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَ يَخافُونَ عَذابَهُ إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ كانَ مَحْذُوراً »
. يعنى : آنهايند كسانى كه دعا مىكنند ، حاجت را نزد پروردگار خويش مىجويند تا كدام به او نزديكتر باشند ، و به رحمت او اميد دارند و از عذاب او بيم مىبرند ، كه عذاب پروردگارت براستى شايسته حذر كردن از آن است . در قرآن كريم در