همانند سورههاى آن بياورند . اين مسئله ادامه يافت تا اوايل دوران مدينه كه در اين دوران آيهء سوره بقره نازل شد و ، پس از آن كه ناتوانى همهء اعراب از آوردن سورهاى همانند قرآن آشكار گشت و بدين ترتيب حجّت بر آنان تمام شد و بر آنان لازم آمد به صدق معجزه اعتراف كنند ، بدان جدل عقيم پايان داد .
2 - هيچ سورهاى نيست كه با حروف مقطّعه آغاز شده باشد مگر اين كه در آن بر قرآن استدلال آورده مىشود و اين كه از جانب پروردگار نازل شده تبيين مىگردد و به دعاوى كسانى كه دربارهء آن جدل كردهاند پاسخى دندان شكن داده مىشود ، و در كنار آن موضع اهل جدل در قرآن با موضع امّتهايى مقايسه مىشود كه قبل از اين قوم بودند و آيات خداوند را تكذيب كردند و رسولان خداوند را به استهزاء گرفتند و بدين سبب عذاب خداوند بر آنها فرود آمد .
3 - اكثر سورههايى كه با حروف مقطّعه آغاز مىشود زمانى نازل شدهاند كه سركشى مشركان در برابر آن به آخرين حدّ خود رسيده بود و با گشاده زبانى وحى را افترا و سحر و شعر و كهانت قلمداد مىكردند و به همين سبب قرآن آنان را مخاطب تحدّى و هماورد طلبى خويش قرار داد و همهء آنان را همراه با جنّيانى كه پشتيبانيشان مىكردند ، با اتصاف به ناتوانى ، به اين مبارزه فرا خواند كه اكنون كه مدّعيند محمد آيات قرآن را از خود ساخته و به خدا بسته است ، سورهاى خود ساخته همانند آن ، يا ده سوره همانند آن ، و يا گفتارى همانند آن بياورند .
امّا آنان لال شدند و نتوانستند ، به رغم همكارى ، سورهاى همانند سورههاى آن بياورند ، كه آن كتاب عربى صريحى است ؛ الفاظش از زبان آنها و حروفش همان حروف الفباى آنهاست ، همان حروفى كه چون جدا جدا ، خواه به صورت يك حرفى و خواه به صورت چند حرفى ، خوانده مىشود هيچ مفهومى را بيان نمىكند ، اما چون در جايگاه خاصّ خود در قرآن قرار مىگيرد ، راز بلاغت اعجاز گونهء آن آشكار مىگردد .
اين تأمّلى است كه من در حروف مقطّعه كردهام و اين اشارهاى است كه راز نهفته در حروف را آشكار مىسازد .
و اين چه رازى شگفت است :
چه شگفت است كه آيت انسان ناطق از حروفى چون ا ، ح ، ر ، س ، ص ، ط ، ع ، ق ، ك ، ل ، م ، ن ، ه ، و ، ى پديد آيد : حروفى گنگ كه گاه از آن اصواتى بىمعنا شكل مىگيرد كه نه چيزى را روشن مىسازد و نه از مطلبى سخن مىگويد ؛ و گاه نيز از آن كلماتى ساخته مىشود
الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: عائشة عبد الرحمن ( بنت الشاطئ )
ص١٩٠