فكر از اسارت آزاد گردد . اين بود كه مباحث فلسفى در سطح وسيع و فراگير در تمامى مراكز جهان اسلام رواج يافت . نمىتوان ناديده گرفت كه اين حركت و نهضت به وسيله نوادهء على بن ابى طالب مشهور به امام صادق رهبرى شد . وى مردى بود با افق فكرى وسيع ، انديشهاى عميق و ژرف ، محيط بر تمامى علوم عصر . در واقع او بنيادگذار نخستين حوزهء فلسفى در اسلام به شمار مىرود ، و نه تنها كسانى كه بعدها بنيانگذار مذاهب فقهى شمرده شدند در حوزهء درس او شركت مىكردند ، بلكه دانشطلبان فلسفه و فيلسوفان نيز از حوزهء درسى وى بهره مىگرفتند » . [ 30 ]
سيد مير على هندى « جعفر صادق بن . . . كنيهاش ابو عبد الله و . . . مردم از وى حديث نقل كردند و اين منقولات به وسيله كاروانهاى مسافران به همهجا رسوخ يافت ، و آوازهاش در همهجا پيچيد ، و پيشوايان بزرگ مانند يحيى ، مالك و ابو حنيفه از وى روايت كردهاند » . [ 31 ]
محمود بن وهيب بغدادى « امام ابو عبد الله جعفر بن محمد بن . . . مادرش ام فروه . . . از پدرش و قاسم بن محمد و نافع و عطاء و محمد بن منكدر و زهرى و ديگران حديث نقل كرده است .
كسانى چون محمد بن اسحاق ، يحيى ، مالك ، ثورى ، ابن عيينه ، ابن جريح ، شعبه ، قطان و ديگران از او حديث نقل كردهاند و به امامت و جلالت قدر او اتفاق دارند .
عمر بن ابى مقدام گويد : هرگاه به جعفر بن محمد نظر مىكنم درمىيابم كه او از سلالهء پيامبران است » . [ 32 ]
ابو زكريا محى الدين بن شرف « جعفر صادق ابو عبد الله بن . . . بسيارى از او روايت كردهاند . . . كسانى چون شافعى ، ابن معين ، ابو حاتم ، ذهبى وى را موثق دانستهاند . وى از عالمان اهل بيت بود » .
احمد شهاب الدين خفاجى « جعفر صادق مستجاب الدعوه بود ، و هرگاه از خداوند چيزى مىخواست ، دعايش به پايان نرسيده ، به مقصود رسيده بود » . [ 33 ]
شبلنجى « ابو عبد الله علوى جعفر بن محمد بزرگ بنى هاشم بود » .
ذهبى
الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي ) — صفحة 87
مساهمون: اسد حيدر
ص٨٧