در تازگى و طراوت بىمانند است .
هدف ما از بحث پيرامون زندگى امام صادق ، بيان جايگاه علمى او در مقام مقايسه با ديگر كسانى است كه شهرت يافته اما در خور آن نبودند ؛ دلايل اين امر روشن و خالى از ابهام است .
در اينجا ، به عنوان مقدمهء مباحث آينده ، به پارهاى از سخنان و آراء عالمان امت ، و پيشوايان مذاهب فقهى اسلام ، و حافظان حديث ، و مورخان بزرگ ، و نويسندگان قديم و برخى از نويسندگان معاصر پيرامون شخصيت امام صادق گوش مىسپاريم .
آراء عالمان دربارهء امام صادق
« در هر زمان مردى از خاندان ما وجود دارد كه حجت خدا بر خلق خداست ، و حجت زمان پسر برادرم جعفر است ، و هر كس از او پيروى كند گمراه نمىشود و آنكه با وى مخالفت كند هدايت نمىگردد » [ 2 ] .
زيد بن على « جعفر از كسانى است كه خداوند دربارهء آنها فرموده است : « پس كتاب را براى برگزيدگان خود در ميان خلق به ميراث نهاديم » . وى از برگزيدگان خداوند است ، و نيز از زمرهء نيكان با سابقه است . [ 3 ] در ميان اهل بيت همواره محدثى وجود دارد و محدث اين روزگار جعفر بن محمد است » [ 4 ] .
منصور دوانيقى « هر بار كه جعفر بن محمد را ديدم ، او را در يكى از سه حال ملاحظه كردم : يا در حال نماز بود ، يا روزهدار بود ، و يا قرآن تلاوت مىكرد [ 5 ] ؛ در علم و عبادت و پارسايى ، كسى را از جعفر بن محمد بالاتر نديدم و نشنيدم و از قلبم نيز نگذشت » . [ 6 ]
مالك بن انس « چون به جعفر بن محمد نگريستم ، دريافتم كه او از سلاله پيامبران است » . [ 7 ]
عمرو بن مقدام « فقيهتر از جعفر بن محمد نديدم . زمانى منصور كسى را نزد من فرستاد و گفت : ابو حنيفه ، مردم فريفته جعفر بن محمد شدهاند ، پس تو براى آزمايش وى مسائل مشكلى را آماده كن ، من نيز چهل مسأله آماده كردم . پس از آن منصور ، كه در آن ايام در حيره بود ، مرا فرا خواند ؛ وقتى بر وى وارد شدم جعفر بن محمد در