چكيده مطالب پيشين
1 - از آنجا كه اظهار حقيقت براى كسانى كه در برابر هواهاى نفسانى تسليماند و در فهم حقايق به جاى واقعنگرى و تحقيق راه تقليد را در پيش گرفتهاند ، سخت دشوار است ؛ ناچار بايد اذعان كرد كه روشن شدن حقايق فقط با سرشت منور و طبايع پاك سازگار است .
بىگمان بحث پيرامون مذاهب ، يكى از پراهميتترين مباحثى است كه نويسندهء پژوهشگر را دچار شگفتى و سردرگمى مىسازد ، چرا كه همواره رسيدن به حقيقت با پيچ و خمهاى زياد و موانع بسيار روبروست . چنان كه از اهميت موضوع مذاهب اسلامى بىخبر نيستيم ، و به خوبى مىدانيم كه همين پديده يكى از مهمترين عوامل دشمنى و كينهجويى بين طوايف مسلمانان و علت اصلى تفرقه و برخورد بين امت بوده ، و رهآورد اين تفرقهها و دشمنيها چيزى جز انحطاط و عقبماندگى و گسترش نفوذ دشمنان اسلام در جهت دميدن روح جدايى و شعلهور ساختن آتش خصومت بين مسلمانان نبوده است . اين دشمنان با تمام نيرو كوشيدند كه مسلمانان را دسته دسته كرده و هر دسته را به مذهبى سرگرم و خشنود كرده و به بدگويى ديگران وادار سازند ؛ در نتيجه فتنهها و جنگها و دشمنيها و سوء ظنها و جداييها و تفرقهها پديد آمد ، و فرمان خدا مبنى بر « و اعتصموا بحبل الله . . . » و كنار نهادن جداييهاى دشمن شاد كن فراموش گشت .
با اين همه مسلمانان هرگز به بررسى ريشهها و عوامل اين درگيريها و