الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي ) — صفحة 398

كه ببيند در كوفه ، مكه ، مدينه و قم شاخه‌هايى شبيه به حوزهء علمى امام صادق پديد آمده ، و مشايخ و عالمان كوفه همواره در بحثها و گفت‌وگوهاى علمى اين جمله را تكرار مىكنند كه : اين حديث را از جعفر بن محمد الصادق شنيدم . اين بود كه خليفه امام را از مدينه به كوفه فرا خواند تا او را در بحث شكست دهد . او از ابو حنيفه ، كه به توانايى در بحث و حاضر جوابى شهره بود ، خواست تا يك سلسله سؤالات مهم را طرح و آماده كرده و آنها را در يك جلسه عمومى از امام بپرسد ، تا شايد به هدف خود كه خوار كردن امام بود نايل آيد . البته بايد توجه داشت كه منصور از موقعيت و توانايى علمى امام صادق بىخبر نبود . حسن بن زياد لؤلؤيى مىگويد شنيدم كه يك بار از ابو حنيفه سؤال شد چه كسى به نظر شما فقيه‌ترين است ؟ او گفت : كسى را فقيه‌تر از جعفر بن محمد الصادق نديدم . . . « 1 » امام صادق ابو حنيفه را از به كارگيرى قياس نهى كرد ، و او را شديدا مورد انتقاد قرار داد و گفت : اطلاع يافته‌ام كه تو در دين بر اساس قياس نظر مىدهى ، اين روش را رها كن ، چرا كه نخستين كسى كه به قياس دست زد ابليس بود . [ 60 ] يك بار امام به ابو حنيفه گفت در مورد كسى كه در حال احرام دندان « رباعيه » « 2 » آهو را شكست چه مىگويى ؟ او گفت : اى پسر رسول خدا نمىدانم . امام گفت : تو خود را هوشمند مىدانى و اطلاع ندارى كه آهو رباعيه ندارد و او فقط ثنايا دارد . [ 61 ] ابو نعيم اصفهانى روايت مىكند كه ابو حنيفه ، عبد الله بن ابى شبرمه و ابن ابى ليلى بر جعفر بن محمد الصادق وارد شدند . جعفر بن ابن ابى ليلى گفت : اين همراه تو كيست ؟ او گفت : مردى است كه در دين صاحب‌نظر و داراى فهم عميق است . گفت : شايد همان كسى است كه بر اساس قياس نظر مىدهد ؟ گفت : آرى . جعفر به ابو حنيفه گفت : نامت چيست ؟ گفت : نعمان . او گفت : نمىبينم كه چيزى را نيك بدانى . آنگاه از ابو حنيفه سؤالاتى كرد ، ولى پاسخ وى سكوت بود . سپس امام خود