كينه ابو الأسقع داشته است . او پيش از جنگ تبوك اسلام آورد ، و همراه پيامبر در تبوك شركت كرد و به شام رفت ، و در سال 83 ه . در عهد خلافت عبد الملك در دمشق درگذشت . وى آخرين صحابى بود كه در دمشق وفات يافت . ابو حنيفه از واثله دو حديث روايت كرده است ؛ يكى اينكه : « برادرت را شماتت نكن ، كه خداوند او را عافيت مىدهد و ترا گرفتار خواهد كرد » ؛ و دومى : « چيزى كه تو را به ترديد دچار كند رها ساز و به چيزى كه در تو شك ايجاد نمىكند روى آر » . اين دو حديث را ترمذى به شكل ديگرى از جمعى از صحابه روايت كرده است . اما روايت ابو حنيفه از واثله نمىتواند درست باشد ، چرا كه ابو حنيفه سهساله بود كه واثله در شام درگذشت .
7 - عايشه دختر عجرد ، شخصى است مجهول و ناشناخته . ذهبى و ابن حجر گويند : عايشه از صحابه نبوده و اصولا ناشناخته است . بنابراين روايت ابو حنيفه از عايشه كه : « اكثر لشكريان خدا از ملخ تشكيل شده ، و من نه به خوردنش فرمان مىدهم و نه حرامش مىكنم » نمىتواند درست و مقبول باشد .
8 - سهل بن سعد ساعدى . نام او حزن بود و رسول الله اسم سهل را بر او نهاد .
او در سال 88 ه . در مدينه درگذشت ؛ او آخرين صحابى مدينه بود . وى هرگز از مدينه به كوفه سفر نكرد ، پس روايت ابو حنيفه از او قابل قبول نيست ، چرا كه او در سال 96 ه . ، يعنى هشت سال پس از درگذشت سهل ، به سفر حج رفت . اين مطلب را بزاز در مناقب ابو حنيفه آورده است .
9 - انس بن مالك بن نضر بن ضمضم بن زيد بن حرام انصارى . او ، كه سنش از صد مىگذشت ، در جنگ بدر شركت داشت و در سال 90 ه . در بصره درگذشت .
وى آخرين صحابى بصره بود . [ 18 ]
به هر حال داستان روايت ابو حنيفه از صحابه ، از سوى گروهى از محدثان چون : ولى عراقى ، ابن حجر ، سخاوى و . . . رد شده است . [ 19 ]
محمد بن شهاب بزاز گويد : جماعتى از محدثان ديدار ابو حنيفه با صحابه را مردود دانستهاند ، و شاگردان و پيروان ابو حنيفه نيز آن را تأييد و ثابت كردهاند .
پيش از آنكه مبحث مناقب ابو حنيفه را به پايان ببريم ، مفيد مىدانيم كه به جايگاه ابو حنيفه در حديث اشارتى بكنيم ، و روشن كنيم كه آيا پديدآورندگان « صحاح » از او احاديثى استخراج كردهاند يا نه .
دوست نداريم كه سخن طولانى شود ، از اين رو به برخى از مسائل اشاره
الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي ) — صفحة 376
مساهمون: اسد حيدر
ص٣٧٦