زيانبارتر از فتنه شيطان است . » [ 3 ]
حمزهء سهمى گويد : محمد بن سعيد كه بسيار دروغ مىگفت ، در سرزمين خراسان اين سخن كه « پس از اين در ميان امت من مردى خواهد آمد كه او را نعمان گويند و او چراغ امت من است » را تبليغ مىكرد و آنگاه در عراق نيز همين حديث را رواج داد و اين جمله را كه : « بعد از اين كسى در امت من خواهد آمد كه او را محمد بن ادريس گويند و فتنه او از فتنه شيطان بيشتر است » ، بر آن افزود . حاكم گويد : احاديث محمد بن سعيد چندان قابل توجه نيست .
ملا على قارى ، كه از عالمان بزرگ حنفى است و كتابى در مناقب ابو حنيفه دارد ، مىگويد : برخى در مدح ابو حنيفه مطالب نادرستى روايت مىكنند ، كه يكى از آنها حديث « سراج » است كه جعلى است .
از سوى ديگر حديث محى الدين : « پس از اين كسى خواهد آمد كه او را نعمان بن ثابت گويند ، كنيهاش ابو حنيفه است ، و دين خداوند و سنت من به وسيله او زنده خواهد شد » ، نيز مرفوع است .
موفق الدين كوشيده است تا اين حديث را درست و صحيح بنمايد ، اما توفيق نيافته است . راوى اين حديث يحيى بن سليمان است كه او از ابراهيم بن احمد خزاعى و او از ابو هدبه ابراهيم بن هدبه و او از انس بن مالك به صورت مرفوع نقل كرده است .
در اينجا لازم نيست كه به تمامى رجال اين حديث بپردازيم ، فقط به ابراهيم بن هدبه كه از انس بن مالك حديث نقل كرده اشاره مىكنيم .
خطيب در تاريخ خود گويد : ابراهيم بن هدبه از انس مطالب نادرستى روايت كرده است . ابو حاتم و ديگران گويند : او آدمى دروغگو و خبيث بوده است . ابن حبان گويد : ابراهيم از فريبكاران بوده و اصولا حديث نمىشناخته است . [ 3 ]
بشر بن عمر مىگويد در همسايگى ما جشن عروسى بود ، ابو هدبه نيز در آن جشن شركت كرد ، وى در آنجا چنان خورد و نوشيد كه مست گرديد و در حال مستى اين شعر را برخواند :
شپش جامههايم را در ربود اما من برايش به رقص پرداختم على بن ثابت گويد : ابو هدبه از خر من دروغگوتر است . . . كلام او دربارهء فسق و بىمبالاتى ابو هدبه است . او در كوچهها و خيابانها گدايى مىكرد . با اينكه وى در سدهء سوّم هجرى مىزيست ، چگونه از انس بن مالك روايت كرده است ؟ ترديدى
الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي ) — صفحة 366
مساهمون: اسد حيدر
ص٣٦٦