محدوده بگذرد به جايى نمىرسد و مقام قضاوت را از دست مىدهد و مردم مسائل خود را از او نمىپرسند ، و وى را به بدعت متهم مىكنند . بلقينى لبخندى زد و سخنم را تأييد كرد .
درست به همين دليل بود كه مذهب فقهى اهل بيت همواره مورد حملات ظالمانه و تهاجمات خشونتآميز قرار داشت ، و شيعيانى كه پيرو مذهب اهل بيت بودند در معرض خطر واقع شدند ، و مورد اتهام قرار گرفتند . در نظر حكومتگران و قدرتپرستان شيعه خارج از اسلام شمرده شد و شكنندهء وحدت مسلمانان قلمداد گشت . با اين همه شيعه در آموختن تعاليم پيامبر در احكام اسلام از طريق اهل بيت ، ثابتقدم و استوار ماند ، چرا كه اهل بيت همتاى قرآن و تمسك به آنان از پايههاى اسلام است ، هدايت در پيروى از آنهاست ، آنان بمثابه كشتى نوح و باب « حطه » اند .
شيعيان با توجه به چنان اعتقادى ، تمامى ناملايمات را در راه پاسدارى از وصيت پيامبر در مورد خاندانش تحمل كرده و در مسير هدايت آنان حركت كرده و باب اجتهاد را در همان راستا گشوده نگه داشتند و مدارس مستقل از قدرتها و حكومتها پديد آوردند .
در اينجا لازم مىدانم برخى از آراء پيشينيان را در باب اجتهاد و تقليد ، به اختصار ، به ياد بياوريم و تفصيل آن را در جاى خود خواهم آورد .
نظرياتى پيرامون اجتهاد و تقليد
« من آدمى هستم كه درست و نادرست مىگويم ، پس گفتههايم را بر قرآن و سنت عرضه كنيد » .
مالك بن انس « اگر نظرم با حديث ناسازگار افتاد ، نظرم را به ديوار بكوبيد » .
شافعى « اين رأى من است و آن را بهترين نظر مىدانم ، اما اگر كسى نظر بهترى دارد قبول مىكنم . بر كسى كه دليل فتواى مرا نمىداند ، حرام است كه به آن عمل كند » .
ابو حنيفه « كسى كه دچار تنگ نظرى مىشود ، از شخصيتها تقليد مىكند . در دينتان از شخصيتها تقليد نكنيد ، زيرا آنان نيز از اشتباه در امان نيستند » .
احمد بن حنبل