اجتماع عظيم ، كه تعداد آن را كمتر از صد هزار نگفتهاند ، در زمانى كه حجاج مدنى و مصرى و عراقى از هم جدا شده و راه خود را در پيش مىگرفتند ، ايستاد و پس از دريافت پيام الهى على را آشكارا معرفى كرد و او را پيشواى پس از خود بر مردم قرار داد . اين در حالتى بود كه پيامبر آگاه بود ولايت على بر مردم گران خواهد بود ، و چه بسا آن را معلول خويشاوندى على با پيامبر و ناشى از شدت دلبستگى رسول خدا به على بدانند . روشن است كه مردم از آن روزگار تا كنون ، هميشه بر صراط ايمان و يقين و اعتقاد به پاكى پيامبر و دور بودنش از غرض و هوس ، نبوده و در يك درجه نيز نبودهاند ؛ در عين حال خداوند بدون توجه به اين مشكلات به پيامبرش وحى فرستاد :
يا أَيُّهَا الرَّسُول بَلِّغ ما أُنْزِل إِلَيْك مِن رَبِّك وَ إِن لَم تَفْعَل فَما بَلَّغْت رِسالَتَه
. پس از اين هشدار شديد بود كه پيامبر ناگزير شد در بازگشت از سفر حجة الوداع در محل غدير خم با مردم صحبت كند و به آنان بگويد : « آيا من از خود مؤمنان به خودشان اولى نيستم ؟ » ، جملگى گفتند : چرا ؛ پيامبر گفت : « من كنت مولاه فهذا على مولاه » . . . رسول خدا همين مضمون را ، به قصد انجام فرمان خداوند ، به اشاره يا تصريح در موارد ديگر نيز بيان كرده است ، اما بزرگان امت ، پس از پيامبر ، تحت عنوان مصلحتانديشى براى اسلام ، به استناد اجتهاد خود سخنان رسول را تأويل كردند و حقايق را پس و پيش كردند و گفتند مسألهاى مسئلهء ديگر را به دنبال آورد . [ 54 ]
توجه شيعه به عيد غدير
عيد غدير همواره مورد توجه اهل بيت و شيعيانشان بوده ، و در گذر زمان ، به تناسب شرايط ، اين عيد را بمثابه يكى از شعائر خود برگزار كرده است . در دوران آل بويه ، به دليل آزادى عملى كه شيعه يافت ، در بغداد سالهاى طولانى عيد غدير علنى و آشكارا برگزار شد . اما سرانجام اين امر بر دشمنان شيعه گران آمد ، از اين رو عليه شيعيان دست به شورش زدند و با اين عيد به مخالفت برخاستند و حوادث خونينى بين شيعه و سنى پديد آمد . با اين همه شيعيان سنت و شعائر خود را رها نكرده و عيد غدير را همچنان برگزار كردند . هنگامى كه دشمنان شيعه در تلاشهايشان عليه شيعيان ناكام شدند ، به يك سلسله مغلطهگريهاى علمى دست زدند ، و از جمله در برابر عيد غدير عيد ديگرى را اختراع كردند . عيدى كه آنان كشف كردند ، « عيد غار » بود ، كه به گمان آنان در آن روز پيامبر و ابو بكر در غار پنهان