هرگز با نظر هيچ كس به پايان نمىرسد .
اشكال ديگرى كه در مورد صحيح بخارى وجود دارد ، اين است كه وى در ضبط و يا شناخت نامهاى رجال دچار اشتباه شده است ، مثلا گاه يك تن را با دو نام و يا سه نام معرفى كرده ، مانند : وليد بن ابى الوليد خادم عبد الله بن عمر ، هارون بن سعد [ از موالى قريش ] ، كثير بن خنيس و . . . بخارى براى هر كدام از آنان دو اسم قرار داده است . و همچنين محمد بن ايوب يمامى را تحت سه نام و عنوان آورده است . نيز عبد الملك پسر برادر قعقاع را هم به قعقاع نسبت داده و هم در باب « نون » به نام ناسح حضرمى آورده است ، و حال آنكه او عبد الله بن ناسح هست كه شرحبيل بن شفيعه از او روايت كرده است .
ايرادهايى ديگر نيز به صحيح بخارى وارد است ، كه يكى از پراهميتترين آنها اين است كه وى احاديث كسانى كه به دشمنى و كينه نسبت به على ( ع ) و آل محمد شهرت داشتهاند ، مانند خوارج و ديگران ، استخراج كرده است .
يكى از اينان عمران بن حطان سدوسى بصرى ( د 84 ه . ) است ، كه يكى از پيشوايان خوارج و از آشكارترين دشمنان على ( ع ) بود ، و او بود كه در مدح عبد الرحمن بن ملجم مرادى سرود :
ضربتى از دست انسانى باتقوا فرود آمد كه جز خوشنودى خداوند عرش منظورى نداشت .
عمران نسبت به مقام نبوّت اهانت كرده و كسى را كه پيامبر او را شقىترين آدم اولين و آخرين دانسته ، باتقوا ياد كرده است . به سند صحيح از پيامبر روايت شده است كه وى فرمود : « اى على ، آيا مىدانى شقىترين فرد اوّلين كيست ؟ » ، على گفت : « خدا و رسول او داناترند » ، پيامبر فرمود : « كسى كه شتر را پى كرد » ؛ پيامبر فرمود : « يا على ، آيا مىدانى كه شقىترين فرد آخرين كيست ؟ » ؛ على گفت : « خدا و رسولش آگاهترند » ، فرمود : « يا على قاتل تو » . اين حديث را احمد بن حنبل و ابن ضحاك استخراج كرده و طبرى نيز آن را روايت كرده است . [ 20 ]
صهيب نيز از پيامبر حديثى همانند اين حديث روايت كرده است . على ( ع ) به خانوادهاش مىگفت : « به خدا سوگند دوست داشتم شقىترين كس برانگيخته مىشد » . اين حديث را ابو حاتم استخراج كرده است .
اين چه وثاقت و يا عدالتى است كه شخصى در مخالفت با نظر پيامبر سخن بگويد و به ساحت آن بزرگوار اهانت كند ، و كسى را كه او شقى دانسته متقى بداند و
الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي ) — صفحة 114
مساهمون: اسد حيدر
ص١١٤