مقدمه ( 1 ) دربارهء موضوع اين گفتار در چند محور به بحث مىپردازيم .
محور اول : مهمترين روايات در اين باره به نقل از منابع اماميه و عامه .
( 2 ) مسلم از عبد اللّه بن عمر نقل كرده است كه پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله در حديثى بلند از دجال و عيسى بن مريم عليه السّلام و سپس از دورهء پس از مسيح سخن گفته و آنگاه فرموده است :
فيبقى شرار الناس لا يعرفون معروفا و لا ينكرون منكرا فيتمثّل لهم الشّيطان فيقول : أ لا تستجيبون ؟ فيقولون : فما تأمرنا ؟ فيأمرهم بعبادة الأوثان ، و هم فى ذلك دارّ رزقهم و حسن عيشهم ، ثمّ ينفخ فى الصور « 1 »
گروهى انسان تبهكار باقى مىمانند كه نه كار نيكى را مىشناسند و نه از بدىها روى گردانند ؛ پس شيطان در برابرشان آمده و مىگويد : آيا پاسخم را مىدهيد ؟ مىگويند : چه دستورى مىدهى ؟ آنگاه آنها را به پرستش بتان فرمان مىدهد . آنها نيز در اين وضع [ به گمان خود ] روزگار به خوشى مىگذرانند تا آن كه در صور دميده شود .
( 3 ) أبو داوود از ابو هريره روايت كرده است كه پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود :
لا تقوم الساعة حتّى تطلع الشمس من مغربها . فإذا طلعت و رآها الناس آمن من عليها .
فذلك حين
« لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً
« 2 »
»
« 3 »
قيامت برپا نمىشود مگر آن كه خورشيد از مغرب طلوع كند . وقتى چنين شد و مردم آن را ديدند ، ايمان خواهند آورد . در آن زمان است كه : « كسى كه قبلا ايمان نياورده يا چيزى در ايمان آوردن خود به دست نياورده ، ايمان آوردنش سود نمىبخشد . »
( 4 ) حاكم از ابو امامه نقل كرده است كه شنيدم رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود :
لا يزداد الأمر إلّا شدّة ، و لا المال إلّا إفاضة ، و لا تقوم الساعة إلّا على شرار من خلقه . « 4 »
هامش
( 1 ) . النيشابورى ، مسلم بن الحجاج ، همان ؛ ج 8 ، ص 201 .
( 2 ) . سورهء الانعام ( 6 ) ، آيهء 158 .
( 3 ) . ابو داوود ، سليمان بن اشعث ، همان ؛ ج 2 ، ص 430 .
( 4 ) . الحاكم النيشابورى ، همان ؛ ج 4 ، ص 440 .