( 1 ) در اينجا مىتوان نتيجه مهم ديگرى را نيز بدست آورد و آن عبارت است از وحدت بين مدلول قرآن و اخبار . چه اينكه پيشتر دانستيم آن اخبار بيش از يك معنى اجمالى را كه روايات بر آن تواتر دارند ، نمىتواند ثابت نمايد و آن « بازگشت بعضى اموات به زندگى دنيا ، پيش از فرا رسيدن قيامت » مىباشد ، به طورى كه مناسب است شخص رجعتكننده را يك نفر بدانيم و نه بيشتر . اين مفهوم شايستگى آن را دارد كه بر مدلول قرآنى رجعت دابة الارض منطبق گردد ؛ زيرا اين مفهوم اجمالى به دلايلى كافى نمىتواند جز بر دابة الارض منطبق گردد .
( 2 ) بنابراين آنچه در سنت شريف ثابت شده است ، بيش از مدلول قرآن كريم نيست همانطور كه مدلول قرآن نيز همان چيزى است كه در سنت ثابت گرديده ؛ بنابراين هيچ يك از معانى رجعت و احتمالات گذشته آن ثابت نمىشود و بر ماست كه بيرون آمدن دابة الارض را كه قرآن كريم از آن سخن گفته به طور تعبدى بپذيريم و بر خلاف اصطلاح مشهور ، اين اتفاق را « رجعت » نام نهيم .
( 3 )
ب ) حكومت اولياى صالح
شيخ طوسى به سند خود از ابو حمزه روايت كرده است كه امام صادق عليه السّلام در حديثى بلند فرمود :
يا أبا حمزة ، إنّ منّا بعد القائم ، أحد عشر مهديا « 1 » اى ابو حمزه ، براى ما پس از [ رحلت ] قائم عليه السّلام ، يازده مهدى خواهد بود .
( 4 ) همچنين او به سند خود از جابر جعفى روايت كرده است كه از امام باقر عليه السّلام شنيدم كه فرمود :
و اللّه ليملكنّ منّا أهل البيت رجل بعد موته ثلاثمائة سنة . قلت : متى يكون ذلك ؟ قال :
بعد القائم . قلت : و كم يبقى القائم فى عالمه ، قال : تسع عشر سنة . ثمّ يخرج المنتصر فيطلب بدم الحسين عليه السّلام و دماء أصحابه ، فيقتل و يسبى ، حتّى يخرج السفاح . « 2 »
به خدا سوگند پس از وفات قائم عليه السّلام ، مردى از ما اهل بيت ، سيصد سال حكومت مىكند .
عرض كردم : اين اتفاق كى خواهد افتاد ؟ فرمود پس از قائم عليه السّلام . عرض كردم : قائم چند سال [ در دنيا ] باقى مىماند ؟ فرمود : نوزده سال . پس آن پيروزمند خواهد آمد و به خونخواهى حسين عليه السّلام و يارانش به پا مىخيزد ؛ مىكشد و به اسارت در مىآورد تا آنگاه كه سفاح خروج نمايد .
( 5 ) نعمانى روايت گذشته را تا جمله « تسع عشر سنة » آورده است و به « ثلاثمائة سنة » عبارت « و يزداد تسعا » را افزوده است . « 3 »
( 6 ) مجلسى به نقل از شيخ طوسى از امام صادق عليه السّلام نقل كرده است كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود :
قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فى الليلة الّتى كانت فيها وفاته لعلىّ : يا أبا الحسن ، أحضر صحيفة و
هامش
( 1 ) . الطوسى ، محمّد بن الحسن ، همان ؛ ص 285 .
( 2 ) . همان ؛ ص 286 .
( 3 ) . النعمانى ، محمّد بن ابراهيم ، همان ؛ ص 181 .