از ميان خودشان ، پيشوايى نداشته باشند .
( 1 ) 2 - در آخرين روايت آمده است : « وقتى هفتاد سال سپرى شد ، حجت عليه السّلام از دنيا خواهد رفت » مقصود آن است كه حضرت قائم عليه السّلام هفتاد سال در رأس حكومت اسلامى خواهد ماند . ظاهرا خاستگاه اين حديث ، روايتى است كه در فصل پيش آورديم كه : « او [ از آغاز ظهور ] هفت سال زندگى خواهد كرد كه هر سال آن برابر با ده سال شماست . » بنابراين او هفتاد سال خواهد زيست . البته قبلا دانستيم مدت حكومت حضرت نه هفتاد سال بلكه بين پنج تا نه سال خواهد بود . ( به فصل ششم از گفتار دوم مراجعه شود . )
( 2 ) 3 - در چند روايت آمده است پس از مهدى عليه السّلام خيرى در زندگى دنيا نيست . همانطور كه خواهيم گفت اين سخن درستى است كه فقط در منابع اهل سنت آمده ، اما به نظر مىرسد با دو مطلب منافات دارد :
الف ) رجعت و بازگشت امامان معصوم عليهم السلام به دنيا پس از رحلت امام مهدى عليه السّلام ، به معنى استمرار حكومت عدل جهانى بدون هر گونه اختلال و كاستى است ؛ و در اين صورت هم چنان در خير به روى جهانيان گشوده است .
( 3 ) شايد به همين دليل باشد كه در باور عمومى اماميه ، توجه خاصى به امثال اين خبر نشده است به ويژه آن كه آنها بر اين باورند كه همه امامان معصوم از نور واحدى هستند و توانمندىهايى مشابه و انديشههايى يكسان دارند . در نتيجه اگر پس از حضرت قائم عليه السّلام ، امام حسين عليه السّلام به جهان بازگردد خواهد توانست دولت جهانى را به طور كامل اداره نمايد .
اما هم چنان كه در كتاب گذشته آورديم ، حضرت بقية اللّه عليه السّلام برترين امامان و يا دست كم از جمله برترين آنهاست و همين تفاوت بين آنها كافى است كه اين خبر را درست بدانيم : لا خير فى الحياة بعد المهدى عليه السّلام .
( 4 ) ب ) وجود جامعه معصوم پس از حضرت حجت عليه السّلام به معنى بقاى همه خيرات پس از ايشان است . ولى حتى با اعتقاد به وجود جامعه معصوم باز اين خبر درست مىباشد زيرا در بخش بعدى خواهد آمد كه اولا پس از حضرت مهدى عليه السّلام ، منصب پيشوايى از آن اولياى صالح است و نه امامان معصوم عليه السّلام ؛ ثانيا جامعه معصوم نيز به سرعت و سادگى پديد نخواهد آمد بلكه زمان درازى پس از رحلت امام عليه السّلام تحقق خواهد يافت .
( 5 ) با توجه به اين دو مطلب در مىيابيم كه در اين فاصله زمانى ، جامعه جهانى به روشنى تفاوت بين زمان حاكميت حضرت مهدى عليه السّلام و پس از آن را احساس خواهد كرد و هر قدر هم پيشواى جديد بكوشد همه نيروى خود را براى ادارهء جامعه جهانى به كار گيرد . مردم اين تفاوت را خواهند فهميد .
به هر روى ، همين رهبرى نيز در حركتى تدريجى و آرام خواهد توانست با بهكارگيرى اصول كلى تربيت كه برگرفته از آموزههاى مهدوى است ، انسانها را به جامعه معصوم برساند .
تاريخ ما بعد الظهور ( تاريخ پس از ظهور ) ( فارسي ) — صفحة 535
مساهمون: حسن سجادپور
ص٥٣٥