آن كه عيسى در نمازش به او اقتدا مىكند ، از ما [ اهل بيت عليه السّلام ] است .
( 1 ) صدوق به سند خود از محمّد بن مسلم ثقفى نقل كرده است كه شنيدم امام محمّد باقر عليه السّلام فرمود :
القائم منّا منصور بالرعب . . . و ينزل روح اللّه عيسى بن مريم فيصلّى خلفه . « 1 »
قائم ما اهل بيت با هراس [ افتادن در دل دشمنان يارى مىشود . . . و عيسى روح اللّه عليه السّلام فرود مىآيد و پشت سر او نماز مىگزارد .
( 2 ) مجلسى از ابن بكير روايت كرده است كه دربارهء آيهء
« وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً »
« 2 » از امير مؤمنان پرسيدم ، فرمود :
أنزلت فى القائم ، إذا خرج باليهود و النصارى و الصائبين و الزنادق و أهل الردّة و الكفّار فى شرق الأرض و غربها فعرض عليهم الإسلام ، فمن أسلم طوعا أمره بالصلاة و الزكاة و ما يؤمر به المسلم و يجب للّه عليه . و من لم يسلم ضرب عنقه ، حتّى لا يبقى فى المشارق و المغارب أحد إلّا وحّد اللّه . . . « 3 »
[ اين آيه ] دربارهء قائم عليه السّلام نازل شده است ؛ آنگاه كه اسلام را بر يهود و نصارا و صائبان و ملحدان و مرتدان و كافران در شرق و غرب زمين عرضه مىنمايد ، پس هر كه با رغبت آن را پذيرفت ، دستور مىدهد نماز و زكات و ديگر واجبات پروردگار را به جاى آورد و هر كه اسلام نياورد ، گردنش را خواهد زد تا در شرق و غرب جهان جز موحدان كسى باقى نماند . . .
( 3 ) همچنين مجلسى از ابو بصير روايت كرده است . حضرت صادق عليه السّلام در پاسخ به اين سؤال كه امام مهدى عليه السّلام با اهل ذمه چه خواهد كرد ؟ فرمود :
يسالمهم كما سالمهم رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و يؤدّون الجزية عن يد و هم صاغرون . . . « 4 »
با آنها هم چون پيامبر صلّى اللّه عليه و آله صلح مىكند ، تا با [ كمال ] خوارى به دست خود جزيه دهند .
( 4 )
محور دوم : يكى بودن مسيح و مهدى عليهما السّلام
پيش از آن كه به بررسى جزئيات اين اخبار بپردازيم ، احتمال يگانگى مسيح و مهدى عليهما السّلام را طرح كرده و آن را نقد مىنماييم .
اين احتمال بر يك اصل مشخص تكيه دارد و آن اينكه منجى جهان يكى است و بيش از آن نيست . اين منجى يگانه در اسلام به مهدى نامبردار است ، يهوديان و مسيحيان از او با نام مسيح ياد مىكنند و ديگران با نامهاى ديگر . بنابراين مشخص است كه مسيح و مهدى دو واژه و يا دو صفتاند براى يك نفر كه او منجى موعود است .
هامش
( 1 ) . الصدوق ، محمّد بن على ، همان ( نسخه خطى ) .
( 2 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيهء 83 . هر كه در آسمانها و زمين است خواه و ناخواه سر به فرمان او نهاده است ، و به سوى او بازگردانيده مىشوند .
( 3 ) . المجلسى ، محمّد باقر ، همان ؛ ج 13 ، ص 188 .
( 4 ) . همان ؛ ص 196 .