من خمسة من الرّسل . . . و أمّا شبهه من موسى فدوام خوفه و طول غيبته و خفاء ولادته . . . « 1 »
بر امام صادق عليه السّلام وارد شدم و قصد داشتم دربارهء قائم آل محمّد عليه السّلام سؤال كنم ، اما ايشان پيش از هر پرسشى فرمود : اى محمّد بن مسلم ، همانا قائم ما ، شباهتهايى به پنج پيامبر دارد . . . و شباهت او به موسى عليه السّلام ، دوام ترس و طولانى بودن غيبت و مخفى بودن ولادتش مىباشد . . .
( 1 ) و شايد اين فايده ، تنها مصلحتى باشد كه روايات براى غيبت كبرى بر شمردهاند ؛ زيرا در زمان صدور اين روايات ، تنها اين مصلحت با سطح فكرى و فرهنگى مردم سازگار بوده است .
اثبات اين فايده پس از قبول دو مطلب زير ، ممكن مىگردد :
1 . فهم و برداشت اماميه مبنى بر اين كه امام مهدى عليه السّلام نفر دوازدهم از امامان معصوم عليهم السّلام است ؛ همان فهمى كه بر پايهء آن بيشتر مفاهيم غيبت كبرى را اثبات مىكنيم .
2 . اگر امام عليه السّلام در پس پرده غيبت نبود قطعا پيش از فرا رسيدن روز موعود ، ستمكاران او را مىكشتند ؛ زيرا هدف اساسى ايشان پاك كردن زمين از ستم و بيداد است و طبيعتا هر كسى كه منافعش در تقابل با اين مأموريت باشد ، در برابر او خواهد ايستاد .
( 2 ) اگر حضرت براى همگان شناخته شده باشد دست يافتن به او به سادگى امكانپذير خواهد بود ؛ ايشان يار و ياورى ندارد و اگر هم داشته باشد بسيار كماند ، زيرا به حدّ نصاب رسيدن ياران براى قيام جهانى ، اندكى پيش از ظهور رخ خواهد داد ولى در زمانهاى پيش از آن ، چون برنامه كلى الهى به سرانجام و نتيجه نرسيده ، بالطبع آن تعداد كافى نيز مهيا نيست .
با توجه به اين شرايط ، او بايد غايب و ناشناس باشد تا براى مأموريت جهانى باقى بماند .
( 3 ) از سوى ديگر روشن است كه با كشته شدن امام عليه السّلام ، انقلاب جهانى رهبر خويش را از دست مىدهد در حالى كه طبق عقيده اماميه ، براى پيشواى موعود ، جايگزينى وجود ندارد . در اين صورت حكومت جهانى و هدف اصلى از آفرينش بشر ، خلل مىپذيرد .
اشكال : امكان شناخته شدن امام عليه السّلام وجود دارد ولى خداوند او را با معجزه حفظ مىكند .
جواب : با توجه به قانون معجزات ، هرگاه رسيدن به هدف ، بدون معجزه امكانپذير باشد ، ديگر نيازى به آن نيست و هر چيزى طريق طبيعى خودش را طى مىكند . پس چون ايشان آخرين امام معصوم مىباشد ، حفظ وجود شريفش براى روز موعود و طولانى شدن عمر مباركش به مدد معجزه قطعى است و جايگزينى براى آن نيست و لذا به اين دليل است كه معجزه رخ داده و عمر ايشان طولانى شده است .
( 4 ) اما حفظ امام براى روز موعود و دفع خطر كشته شدن از ايشان ، فقط از طريق معجزه نيست بلكه ممكن است از طريق غيبت نيز باشد . و اين راهى طبيعى و غير اعجازى است كه اساسى جز غفلت
هامش
( 1 ) . الصدوق ، محمّد بن على ، همان ( نسخه خطى ) .