ثمّ ترفع الدابّة رأسها فيراها ما بين الخافقين . . . « 1 »
على بن ابى طالب عليه السّلام براى ما خطبهاى خواند و پس از حمد و ستايش خداوند و درود بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و خاندانش ، سه بار فرمود : اى مردم پيش از آن كه مرا از دست دهيد از من سؤال كنيد . صعصعة بن صوحان جلو رفت و پرسيد : اى امير مؤمنان دجال كى خروج مىكند ؟
فرمود : . . . او در درياها فرو مىغلتد و خورشيد با آن حركت مىكند ، پيشاپيش او كوهى از دود وجود دارد و پشت سرش كوهى سفيد كه مردم آن را غذا مىپندارند . در روزگار قحطى شديد خروج مىكند ، بر مركبى سوار است كه گامهايش يك ميل است ، زمين زير پايش منزل به منزل مىپيچد و با صدايى بلند كه همهء مردم در شرق و غرب جهان آن را مىشنوند . . .
مىگويد : دوستان من به سوى من آييد . . . من همانم كه آفريد و هماهنگى بخشيد و آن كه اندازهگيرى كرد و راه نمود . من پروردگار بزرگ شمايم . . . سپس امير المؤمنين عليه السّلام از دابة الارض ياد نمود و دربارهاش فرمود : او سر خود را بلند مىكند و بين شرق و غرب عالم را مىبيند .
( 1 ) پيشتر ضمن برداشت خود از يأجوج و مأجوج و دجال گفتيم آنها دو روى سكه تمدن جديد مادى مىباشند . ولى درباره « دابة الارض » در پايان كتاب مطالبى را بيان خواهيم كرد .
در بحث از يأجوج و مأجوج توضيح داديم مقصود از تيرهايى كه به آسمان مىافكنند ، موشكهاى فضاپيما مىباشد .
ويژگىهاى دجال را نيز بايد بر معانى طبيعى مناسب آن حمل نمود و اين پس از آن است كه به مدد استدلال ، انجام معجزه توسط كسانى را كه بر باطلاند ، محال بدانيم .
( 2 ) « غوطهور شدن در دريا » هم اكنون رخ داده است . فناورىهاى جديد توانسته است تا عمق درياها نفوذ كند و اينك رفت و آمد كشتىهاى غول پيكر در سطح اقيانوسها و حركت زير دريايىها امرى عادى به حساب مىآيد .
( 3 ) « خورشيد با او حركت مىكند » در بيشتر موارد به سلاحى كه دجال به وسيله آن مردم جهان را مىترساند ، اشاره دارد ؛ يعنى سلاح اتمى . اين سلاح با انفجار خود حرارت فوق العاده زيادى هم چون انفجارات خورشيدى ايجاد مىنمايد .
( 4 ) « در برابرش كوهى از دود برپاست . » يكى از فراوردههاى جهان صنعتى ، چه در زمان جنگ و چه در زمان صلح ، دود مىباشد .
( 5 ) « پشت سرش كوهى سفيد قرار دارد كه مردم گمان مىكنند ، غذاست » اين تعبير به پيرايهها ، زرق
هامش
( 1 ) . الصدوق ، محمّد بن على ، همان ؛ ج 4 ، ص 488 .