شايد مراد از حديث حضرت باقر عليه السّلام كه فرمود : « قائم عليه السّلام قرآن را آن چنان كه نازل شده به مردم مىآموزد » آن باشد كه حضرت مهدى عليه السّلام مقاصد و معانى حقيقى قرآن كريم را كه در عصر پيش از ظهور به اندازه كافى روشن نبوده ، به مردم خواهد آموخت .
4 - مراد از « كتاب جديد » ، تشريع و قانونگذارى جديد باشد . تعبير به « كتاب » يا به اين دليل است كه تشريع جديد ، شبيه به قرآن كريم است ، چون قرآن دربردارنده قوانين است و يا به اين سبب است كه قرآن ، حاوى اصولى كلى است كه تشريع جديد از آن بهره مىگيرد .
از ميان چهار فرض بالا ، فرض سوم از وضوح و روشنى بيشترى برخوردار است .
( 1 ) نكته پنجم : ممكن است مقصود از « سنت جديد » ، سخن ، كار و امضاى امام عليه السّلام باشد . گفتنى است سنت عبارت است از كلام و كار و امضاى معصوم ؛ و حضرت مهدى عليه السّلام به اجماع اماميه و نيز از نظر ابن عربى « 1 » و ديگران ، از مقام عصمت برخوردار مىباشد . بنابراين ، سخن ، كار و امضاى ايشان ، حجت بين مكلفين و خداوند بوده و پيروى از آن به منظور تربيتيافتگى و اجراى عدالت كامل در ارتباط با خدا ، دولت و جامعه ، لازم و ضرورى است .
سبب اتصاف اين سنت به « جديد » ، تفاوت محتوايى سنت امام مهدى عليه السّلام با سنت نقل شده در منابع اسلامى است . سنت مهدوى ، در برگيرندهء احكام و مفاهيم جديد و نيز سطحى عالى از شعور و بيدارى است كه ايشان آن را اعلان خواهد نمود و بشريت را بر پايه آن تربيت خواهد كرد .
سنت مهدوى ، معيار استنباط احكام در روزگار پس از ايشان مىباشد . بلكه اين سنت ، همواره مبناى تربيت انسانها پس از وفات امام عليه السّلام نيز خواهد بود . علاوه بر اين كه ، اولا فهم جديد از قرآن و ثانيا سنتهاى پيشوايان نخستين اسلام ، در حدودى كه درستى آنها از سوى امام مهدى عليه السّلام تأييد شده باشد ، به سنت مهدوى ضميمه خواهد شد .
( 2 ) نكته ششم : منظور از « قضاى جديد » يكى از امور زير است :
1 - برنامهاى جديد براى بشريت كه پس از دوران ظهور به اجرا در مىآيد و ما پيشتر آن را « برنامه كلى الهى در روزگار پس از ظهور » ناميدهايم .
در اينجا واژهء « قضا » از آن رو به كار رفته است كه برنامه كلى الهى كه به دست امام مهدى عليه السّلام پياده خواهد شد ، شكلى از اشكال قضاى الهى است .
2 - مراد از آن ، قانونگذارى جديدى مىباشد كه پس از ظهور تحقق مىيابد ؛ زيرا يكى از معانى واژه « قضا » ، قانونگذارى ( قضاوت ) است .
3 - مقصود كشتار وسيع منحرفان است كه گفتيم امام عليه السّلام به آن اقدام مىنمايد . قضا در اينجا به معناى دستور به كشتن يا ريشه كن كردن آنهاست . از اين رو در روايات مىخوانيم « . . . قضاى جديد ، على العرب شديد »
هامش
( 1 ) . ر . ك : ابن عربى ، محى الدين ، همان ؛ ج 3 ، ص 328 به بعد .