( 1 ) علامه مجلسى از نعمانى و او نيز به سند خود از كامل روايت كرده است كه حضرت باقر عليه السّلام فرمود :
إنّ قائمنا إذا قام دعا الناس إلى أمر جديد كما دعا إليه رسول اللّه . و إنّ الإسلام بدأ غريبا و سيعود غريبا كما بدأ ، فطوبى للغرباء . « 1 »
قائم كه ظهور نمايد مردم را همانند رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به امرى جديد دعوت مىنمايد . آغاز اسلام با غربت و گمنامى بود و به زودى هم چون اولش غريب خواهد شد ، پس خوشا به حال غريبان .
( 2 ) همو به سند خود از ابو بصير نقل كرده است كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود :
الإسلام بدأ غريبا و سيعود غريبا كما بدأ ، فطوبى للغرباء ، فقلت : اشرح لى هذا أصلحك اللّه . فقال : يستأنف الداعى منّا دعاء جديدا كما دعى رسول اللّه . « 2 »
[ دعوت ] اسلام با غربت آغاز شد و به زودى هم چون اولش غريب خواهد شد ، پس خوشا به حال غريبان . راوى مىپرسد : خداوند كار شما را اصلاح مىفرمايد ، اين سخن را براى من توضيح دهيد . امام مىفرمايد : دعوت كنندهاى از ما دعوت جديدى را آغاز مىكند ؛ همانطور كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله چنين كرد .
اين تعداد روايت براى اثبات تاريخى كافى است .
عباراتى هم چون امر جديد ، سنت جديد ، قضاوت جديد ، نيروى جديد و دعوت جديد ، به اين معنا نيست كه امام عصر عليه السّلام مردم را به دين جديدى دعوت مىنمايد ؛ هم چنان كه بسيارى چنين پنداشتهاند .
( 3 ) محور دوم : تلاش براى برداشتى فراگير از اين روايات ، با حفظ ارتباط آن با برنامه كلى الهى .
هرگاه به احكام اسلامى در عصر غيبت - كه عصر دور افتادگى از سر چشمه زلال تشريع در صدر اسلام است - بنگريم و آن را در دو ساحت نظرى و عملى ملاحظه نماييم ، چهار مورد نقص و كاستى را در آن مىيابيم :
( 4 ) 1 - دستهاى از احكام وجود دارد كه هرگز براى مردم بيان نشده است و جز خداوند ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و پيشوايان معصوم عليهم السّلام كسى از آن آگاهى ندارد . اين احكام در زمان ظهور و اجراى عدالت كامل ، اعلان خواهد شد .
روشنترين دليل براى اين مطلب ، بىخبرى مطلق مردم در دوران اوليه اسلام از موضوعات مرتبط با آن احكام مىباشد ؛ هم چون : حكم سوار شدن بر هواپيما ، استفاده از سلاحهاى ميكروبى ، كاشت قلب مصنوعى در سينه بيماران و مانند اينها .
هامش
( 1 ) . المجلسى ، محمّد باقر ، همان ؛ ج 13 ، ص 194 .
( 2 ) . همان .