إنّ النبى صلّى اللّه عليه و آله قيل له : يا رسول اللّه متى يخرج القائم من ذريّتك ؟ فقال : مثله مثل الساعة لا يجلّيها لوقتها إلّا اللّه عزّ و جلّ ، ثقلت فى السموات و الأرض ، لا تأتيكم إلّا بغتة . « 1 »
به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله عرض شد : اى فرستاده خدا ، آن قائمى كه از نسل توست چه زمانى ظهور خواهد كرد ؟ فرمود : مثل او هم چون قيامت است كه جز خداوند ( هيچ كس ) آن را به موقع خود آشكار نمىگرداند ( اين حادثه ) بر آسمانها و زمين گران است ( و ) جز ناگهان به شما نمىرسد .
( 1 ) مرحوم طبرسى ، نامهء حضرت ولى عصر عليه السّلام به شيخ مفيد را نقل كرده است . در پايان اين نامه آمده است :
فليعمل كلّ امرئ منكم بما يقرّب به من محبتنا ، و يتجنّب ما يدنيه من كراهتنا و سخطنا فإنّ أمرنا بغتة فجأة ، حين لا ينفعه توبة و لا ينجيه من عقابنا ندم على حوبة . . . « 2 »
هر يك از شما ( شيعيان ) كارى كند كه به دوستى و محبت ما نزديك شود و از خشم و ناخشنودى ما دورى گزيند زيرا امر [ ظهور ] ، يكباره و ناگهانى رخ دهد ، در آن زمان ديگر نه توبه كسى سود مىبخشد و نه پشيمانى از گناه از مجازات ، نجاتش مىدهد .
( 2 ) در اينجا مناسب است كه دربارهء اصل غافلگيرى در ضمن دو محور سخن بگوييم :
محور اول : ظهور ناگهانى امام مهدى عليه السّلام طراحى خاص خود را دارد
كه مربوط به برنامه كلى الهى در زمان پيش از ظهور است . اين طراحى را مىتوان چنين تحليل كرد :
1 - بناى پيشوايان نخستين اسلام بر عدم صراحت دربارهء زمان ظهور و پوشيده نگاه داشتن آن از همگان حتى ياران خاص آن حضرت بوده است و علم به زمان ظهور ، ويژه خداوند و پيشوايان معصوم مىباشد .
( 3 ) از اينروست كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در روايت پيشين به صراحت تعيين وقت براى ظهور را رد نموده و نهان بودن آن را به نامعلوم بودن زمان قيامت همانند مىفرمايد . آن حضرت مىداند كه پيروزى فرزندش مهدى عليه السّلام در آن روز بزرگ منوط به پوشيده ماندن اين راز است .
2 - نفى تعيين وقت و دروغگو شمردن تعيين كنندگان زمان ظهور از سوى پيشوايان اسلام . در اين باره رواياتى را در فصل گذشته آوردهايم .
3 - بيان نشانههاى عمومى و خاص يا به تعبير بهتر نشانههاى دور و نزديك براى ظهور از سوى معصومين عليه السّلام و اجتناب از تصريح به زمان حقيقى آن نشانهها .
4 - بىاطلاعى مردم به جز خود امام مهدى عليه السّلام از به ثمر نشستن برنامه كلى الهى ؛ زيرا آگاهى از تحقق تنها شرط باقى مانده براى ظهور ، يعنى : « پديد آمدن شمار كافى از ياران آن حضرت » ، تنها پس
هامش
( 1 ) . الصدوق ، محمّد بن على ، همان ( نسخه خطى ) .
( 2 ) . الطبرسى ، احمد بن على ، الاحتجاج ؛ ج 2 ، ص 324 .