خويش بخشى از شب را به استراحت مىپردازند . بدين ترتيب بيشتر آنها همهء شب را به خلوتگزينى با پروردگار بزرگ اختصاص نمىدهند .
( 1 ) مىتوان گفت اصحاب خاص حضرت كه به رتبه بالايى در اخلاصگذارى نايل گرديدهاند عرفان و حماسه را توأمان دارند ؛ « زاهدان شباند و شيران روز » ؛ اما ساير افراد سپاه ، تنها به انجام جهاد كه در شريعت اسلامى واجب گرديده است ، اقدام مىورزند و به دليل خستگى جسمانى ، تهجد شبانه را كه امرى مستحب است ترك مىنمايند . آنان به چنان درجهاى از ايمان نرسيدهاند كه با وجود خستگى بدنى ، نشاط كافى براى عبادت پروردگار داشته باشند . از اين رو ياران امام مهدى عليه السّلام به دو گروه : شبزندهداران و جز آنها تقسيم مىشوند ؛ هم چنان كه خداوند مىفرمايد :
إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ
. « 1 »
در حقيقت پروردگارت مىداند كه تو و گروهى از كسانى كه با تواند ، نزديك به دوم سوم از شب يا نصف آن يا يك سوم آن را [ به نماز ] برمىخيزيد .
گفتنى است كه اين آيه مكى مىباشد و مسلمانانى كه در آن زمان در مكه مىزيستهاند ، همگى اهل تهجّد و عبادت شبانه نبودهاند و تنها پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به همراه جمعى از آنان به تهجد و راز و نياز شبانه برمىخاسته است . حال آن كه همه ايمانآورندگان آن دوره ، با شجاعت و پايدارى مثال زدنى در برابر آزار و فشار قريشيان ايستاده بودند .
حضرت ولى عصر عليه السّلام نيز به همراه گروهى از يارانش ، اهل شبخيزى و خلوت سحرگاهىاند ؛ هر چند همگى ياران آن حضرت ، با شجاعت تمام به جهاد مقدّس دست خواهند زد و در راه خدا از سرزنش ملامتگران نمىانديشند .
( 2 )
محور پنجم : شجاعت آنها
آنها همان « تكيهگاه سخت و محكمى » هستند كه لوط پيامبر آرزوى آنها را داشت تا به مدد و ياريشان بر كافران و منحرفان قومش پيروز گردد ؛ آنها دلى دارند هم چون پارههاى فولاد ، هركدامشان برندهتر از شمشير و تيزتر از نيزهاند ، هر يك از آنها نيروى چهل مرد را دارد ، اگر پاى بر كوهها بگذارند ، ويرانش سازند ، آرزوى شهادت در راه خدا را دارند و . . . بسيارى از اين ويژگىها در روايات آمده است . تشبيه دلهاى آنان به فولاد ، براى تأكيد بر سترگى شجاعت و جسارت آنهاست و مراد از دل در اينجا ، وجدان و انديشه آدمى است .
( 3 ) اينكه در روايات آمده هر كدام از آنها نيروى چهل مرد را دارد ، منظور از عدد چهل ، رقمى تقريبى است و مفهوم روايت آن است كه حاصل و برآيند فعاليت و تأثيرگذارى يك نفر از اصحاب امام موعود عليه السّلام برابر است با برآيند فعاليت گروهى تقريبا چهل نفره از مردان . به نظر مىرسد مزيت اين چهل نفر ، تنها در جسارت و شجاعت آنها باشد و گرنه بىترديد ، قدر و ارزش يك نفر از ياران
هامش
( 1 ) . سورهء المزمل ( 73 ) ، آيهء 20 .