همچنين نشانههاى نزديك ظهور كه مهمترين آنها فرو رفتن در بيدا و خورشيد و ماه گرفتگى نابهنگام مىباشد ، نشانههايى اعجازآميز هستند .
( 1 ) اگر اشكال شود كه بيشتر اين امور حتى غيبت « 1 » در واقع امورى طبيعىاند كه طبق قوانين كلى جهان هستى پديدار مىشود و اعجاز را در آنها راهى نيست و در نتيجه بر عنايت و حمايت الهى دلالت نمىكنند ، در پاسخ بايد گفت درست است كه اين امور كاملا طبيعىاند اما از سويى ديگر بيانگر عنايت و حمايت پروردگار مىباشند ؛ زيرا اساسا قوانين نظام آفرينش ، ضرورتا اين امور را در پى خويش نمىآورند و اقتضاى آن را ندارند تا آن كه آنها را موضوعاتى كاملا طبيعى بپنداريم بلكه به برنامهريزى ، طراحى خاص و عنايت ويژه نيازمندند .
( 2 ) اين بدان منظور است كه هدف نهايى از آفرينش عالم و به ويژه آدم - كه پرستش خالصانه پروردگار است - محقق گردد . اراده خداوند و قدرت لا يزال او مىتواند سمتگيرى قوانين هستى را به هر سو كه بخواهد تغيير دهد ، بىآن كه تغييرى در اصالت و دقت آن قوانين پديد آورد . در نتيجه خداوند آن قوانين را به سمت و سوى تحقق هدف غايى خلقت معطوف ساخته است . از اينجاست كه انديشه « برنامهريزى ، طراحى خاص و عنايت ويژه پروردگار » مطرح مىگردد . در اين صورت اين امور ، طبيعى بوده و در عين حال بر عنايت و تأييد الهى نيز دلالت مىنمايد .
( 3 ) اشكال دوم : دورهء نزديك به ظهور و نيز اندكى پس از ظهور به روشنى گواه عنايت و حمايتهاى الهى است . در اين باره رواياتى رسيده است كه به مضمون برخى از آنها اشاره مىشود :
- گرد آمدن ياران حضرت در آغاز ظهور در نزد ايشان ، در پى سفرى معمولى و طبيعى است اما احساسات آنها براى يارى حضرت و تمركز علائق قلبىشان به حمايت از آن بزرگوار ، لطف و عنايتى است از سوى پروردگار در حق امام مهدى عليه السّلام و اين بر آمده از برنامه كلى الهى در زمان پيش از ظهور مىباشد .
- ايشان در همه نبردها ، پيروز ميدان است .
- فرشتگان الهى آن حضرت را يارى مىنمايند ؛ در اين باره رواياتى را خواهيم آورد .
- گشودن دروازههاى جهان و بنيان نهادن دولت جهانى ، هدفى است كه به دست تواناى امام مهدى عليه السّلام تحقق خواهد يافت ؛ هدفى كه پيش از آن هيچ رهبرى نه عادل و نه ستمكار به آن دست نيافته است .
. . . و مضامين ديگرى كه مىتوان در آنها به روشنى دست عنايت و حمايت الهى را مشاهده نمود .
بدين ترتيب احتمال دوم نيز نمىتواند درست باشد .
( 4 ) احتمال سوم : امام عصر عليه السّلام از راههاى طبيعى به پيروزى دست خواهد يافت و معجزه علت قهرى پيروزىهاى آن حضرت نيست . ناگفته نماند كه همين راه طبيعى نيز با حمايتهاى جزئى و
هامش
( 1 ) . مراد از غيبت در اينجا آن است كه امام عليه السّلام در بين مردم به صورت ناشناس حضور دارند .