4 . دست يا بى به برخى امور كه روايات دربارهء آنها ساكتند و به رويكردهاى كلى دولت جهانى امام عليه السّلام مربوط مىشوند . به اين امور مىتوان پس از رفع مشكل پنجم تا حد امكان دست يافت .
5 . در پرتو اصول كلّى ، تلاش براى فهم ارتباط بين حوادثى كه ربط آنها با يكديگر در نقلهايى كه به ما رسيده واضح و روشن نيست ؛ يا كوشش براى مرتّب كردن ترتيب زمانى آن حوادث ، در صورتى كه آن ترتيب در اخبار لحاظ نشده باشد .
( 1 ) روش دوم : هنگام فقدان اصول كلى ، تنها راه رسيدن به نتيجه ، ارائه طرحهاى احتمالى است ؛ به اين صورت كه دو يا سه احتمال قوىتر در مورد مشكلى كه وجود دارد ارايه گردد . در اين حالت ما باور قطعى به هيچ كدام از آن احتمالات نداريم گرچه در اغلب موارد مىتوانيم با گردآورى قراين ، يكى از آنها را ترجيح داده و برگزينيم .
در صورتى كه با كمك اصول كلى نتوانيم به نتيجه برسيم ، با اين روش خواهيم توانست به برخى نتايج دست پيدا كرده ، باقى مشكلات را حل نماييم .
آرى ، تنها دو مطلب باقى مىماند كه تأمل بيشترى را مىطلبد :
1 . نگاه مذهبى كه در اخبار اماميه پررنگ مىباشد اگر چه در عصر صدور آن اخبار توجيه داشته امّا در عصر حاضر ، ارزش اجتماعى خويش را از دست داده است ؛ زيرا حكومت امام مهدى عليه السّلام جهان شمول و براى همه انسانهاست .
اگر بخواهيم به شيوهاى جامع و كامل به مبحث تاريخ پس از ظهور بپردازيم ، روا نيست كه صرفا بر اين مطلب تأكيد ورزيم و ديگر جنبههاى آن را رها سازيم .
( 2 ) نكته مهم : پس از قبول اين دسته خبرها كه بر اساس برداشت اماميه از مهدويت ، شايستگى اثبات تاريخى را دارند مىتوانيم با دو روش ، بر اين رويكرد مذهبى سرپوش بنهيم :
( 3 ) روش اول : هرگاه تلاش كنيم تا كاستىهاى موجود در روايات را ترميم نماييم و بر ارتباط امام مهدى عليه السّلام با مردم و دولتهاى غير مسلمان جهت آمادهسازى آنها براى پيوستن به دولت جهانى استدلال بياوريم ، آنگاه خواهيم توانست رويكردهاى كلى و آثار بسيار ارزشمندى را كه بر اين موضوع بار مىشود ، درك نماييم و نهايتا دلالتى واقعى از اين گونه اخبار به دست مىدهيم . بىترديد امت اسلامى ، رهبرى كاروان بشريت را در مسير عدالت كامل به دست خواهد گرفت . با تلاش اين امت ، امام مهدى عليه السّلام جهان را فتح خواهد نمود و دعوت مقدسش را در سراسر آن منتشر خواهد ساخت . به اين منظور ، امت اسلامى بايد همه ظرفيتهاى خود را متناسب با اين مسئوليت عظيم افزايش دهد ؛ در غير اين صورت تلاشهايش در سطح جهان بىثمر خواهد ماند و در نهايت برنامه كلى الهى مخدوش خواهد شد . از اين روست كه در برنامه كلى الهى ، بر تربيت اين امت - چه در عصر غيبت و چه در عصر ظهور - بسيار تأكيد شده است .
ثمرهء اين تربيت در عصر غيبت ، بر آمدن گروهى از مؤمنان است كه در ركاب آن حضرت جهان
تاريخ ما بعد الظهور ( تاريخ پس از ظهور ) ( فارسي ) — صفحة 28
مساهمون: حسن سجادپور
ص٢٨