أنّه بعد أن تعقد له البيعة بمكّة ، يسير منها إلى الكوفة . ثم يفرّق الجند إلى الأمصار . « 1 »
پس از بيعت در مكه ، به كوفه مىرود . آنگاه سربازانش را در شهرهاى گوناگون پراكنده مىسازد .
تعبيرات مختلفى هم چون : نجف ، نجف كوفه ، غرى و ذكوات البيض همگى يك مصداق دارند و آن هم نجف اشرف كنونى است كه مرقد امام على بن ابى طالب عليه السّلام در آنجا قرار دارد .
( 1 ) مسجد سهله ، يكى از مساجد كوفه است كه در يك كيلومترى شمال آن شهر واقع گرديده .
سازندهاش يكى از ياران امير المؤمنين عليه السّلام مىباشد و داراى مكانهاى خاصى است كه روايت شده محل نماز گزاردن شمارى از انبيا و اوليا بوده است . ظاهرا نخستين كسى كه اقدام به تعيين آن نقاط نموده ، سيد مهدى بحر العلوم از برجستهترين علماى اماميه در قرن دوازدهم هجرى است و او خود به آنچه گفته و انجام داده ، داناتر مىباشد .
يكى از آن مكانها ، به مقام امام زمان عليه السّلام نامبردار است . نقل شده آن حضرت پس از آغاز عصر غيبت در آن مكان دو ركعت نماز گزارده است .
( 2 ) مسجد بزرگ كوفه ، محل قضاوت ، اقامه نماز جماعت و سخنرانى امير المؤمنين عليه السّلام بوده و در همان جا نيز با ضربت شمشير ابن ملجم به شهادت رسيده است . اين مسجد نقش مهمى در تاريخ اسلام داشته است و بيش از اين نيازى به معرفى ندارد . « 2 »
( 3 ) محور چهارم : آيا اين روايات ، قابليت اثبات تاريخى دارند ؟
اين روايات ما را به برخى امور كه جزء اهداف ماست ، راهنمايى مىكند :
( 4 ) 1 - پس از مكه ، منطقهاى كه امام مهدى عليه السّلام در آنجا حضور مىيابد ، كوفه است . اين مطلب از اماميه و غير اماميه نقل گرديده ؛ از اين رو از حد استفاضه گذشته ، به تواتر رسيده است .
( 5 ) 2 - مؤمنان براى يارى و پشتيبانى امام عليه السّلام در كوفه گرد هم خواهند آمد .
شمارى از روايات كه مهمترين آنها را پيش از اين آورديم ، بر اين مطلب دلالت دارند و تعداد آنها براى اثبات تاريخى كافى است .
( 6 ) 3 - امام عليه السّلام در مسجد كوفه سخنان مهمى ايراد خواهد فرمود .
بر اين مطلب دو روايت كه از منابع قديمى اماميه نقل كرديم ، گواهى مىدهند . هر چند اگر روايتى هم در اين باره وجود نداشته باشد ، مناسب تر است آن را به عنوان يك احتمال در نظر بگيريم . حال كه در اين باره رواياتى نيز وجود دارد مىتوان گفت اين سخنرانى ، بىترديد انجام خواهد شد .
( 7 ) 4 - كوفه و به طور كلى عراق در آن زمان زير سلطهء سفيانى است و او سرانجام با امام عليه السّلام از در تساهل و مدارا در خواهد آمد . اين مطلب از نظر تاريخى هم چنان كه پيشتر در اخبار سفيانى ديديم ،
هامش
( 1 ) . الشبلنجى ، همان ؛ ص 171 .
( 2 ) . محور دوم و سوم در پيش نويس متن عربى كتاب حذف شده است . [ م ]