از شهرها و اشخاص اختلاف دارد . هر چند در برخى موارد اصلى با يكديگر همخوانى دارند ؛ مانند تعداد ياران طالقانى حضرت .
با اين كاستىها ، قابليت اين روايات براى اثبات تاريخى به طور جدى زير سؤال مىرود . اگر بخواهيم از مليت اصحاب امام برداشت مشخصى ارائه نماييم ، بايد از اين كاستىها چشمپوشى كنيم و گرنه راه براى اين برداشت تقريبا مسدود است .
( 1 ) ب ) نبايد از نظر دور داشت كه در اين روايات دو نقطه قوت وجود دارد كه ما را به آنها خوشبين مىسازد ؛ مشروط به اينكه روايات گذشته را نيز به اين دو روايت پيوند داده و به طور جامع به همهء آنها نظر افكنيم . اين دو نقطه قوت عبارتست از :
1 - همگونى مضمون هر يك از دو روايت اخير با دادههاى روايات ديگر ، هرگاه هر دو آن روايات به تنهايى ملاحظه گردد .
2 - فرازهايى مشترك بين اين دو روايت وجود دارد كه در عين حال با مضمون برخى از روايات گذشته همگون مىباشد و هرگاه بر آن مضمون بدين شكل توافق گردد مىتوان گفت از نظر تاريخى ثابت بوده و نقاط ضعف گذشته را نخواهد داشت . با اين لحاظ كه شمارى از روايات بر درستى آن توافق دارند .
( 2 ) ج ) با ملاحظه مجموع رواياتى كه از مليت اصحاب امام عليه السّلام سخن گفتهاند ، مىتوان به نتايج زير دست يافت :
1 - مضمون حديث طالقان را اماميه و غير اماميه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روايت كردهاند ، هر چند در برخى واژهها با يكديگر اختلاف دارند .
2 - گنجى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به آن بشارت داد و به ستايشش پرداخت ، بيست و چهار نفر از اهالى طالقان مىباشد . اين مطلب از مواردى است كه همهء روايات نقلكننده اسامى ياران امام عليه السّلام ، به رغم اختلافات ديگر ، بر آن توافق دارند .
3 - گروهى از ياران قائم عليه السّلام در مصر و شام و عراق به سر مىبرند . اين مطلب را روايات اماميه و غير اماميه به طور اجمال آوردهاند . همانطور كه روايات ، از تعدادى از شهرهاى اين مناطق ياد كردهاند .
4 - روايات گذشته تصريح كردهاند ياران قائم عليه السّلام از نقاط مختلف جهان گرد هم مىآيند ، و اين همان چيزى است كه از روايات اسامى استفاده مىشود .
5 - قريب به اكثريت اصحاب امام عليه السّلام اهل خاور ميانه هستند ؛ سرزمينى كه پايگاه اصلى پيامبران و مهمترين خاستگاه برنامه كلى الهى به شمار مىرود .
( 3 ) از مصر ، گروهى كه « شايستگان » ( نجبا ) خوانده مىشوند و از عراق به ويژه از بصره و كوفه و نجف گروهى ديگر كه به « نيكان » ( أخيار ) معروفند ، به مكه خواهند رفت . از شام به ويژه دمشق
تاريخ ما بعد الظهور ( تاريخ پس از ظهور ) ( فارسي ) — صفحة 246
مساهمون: حسن سجادپور
ص٢٤٦