همچنين كارهايى كه به آنها واگذار مىشود مطالبى آمده است . در اين باره پس از اين سخن خواهيم گفت .
( 1 )
محور دوم : اهميت و جايگاه اصحاب
اصحاب امام مهدى عليه السّلام اهميت و جايگاه خود را وامدار موفقيت در آزمايشهاى الهى در عصر غيبت كبرى ، مىباشند . آنها از اين رهگذر ، اخلاص خود را براى جانفشانى در راه اهداف والاى اسلامى ثابت كردهاند .
( 2 ) اينها امور مهمى هستند كه مؤمنان حقيقى را كه در پياده كردن اهداف اسلامى مشاركت اصولى دارند از ديگران جدا مىسازد . و هرگاه آن اهداف ، مهمتر و گستردهتر شود ، ايمان و اخلاص بايد صورتى ژرفتر به خود گيرد . حال كه چنين است پس اگر هدفى فراگير و جهانى مطرح باشد كه هيچ پيامبر بزرگى به آن دست نيافته باشد بلكه تنها بخشى از مقدمات آن را فراهم آورده باشند ، لازم است ياوران مخلصى براى تحقق اين هدف به پا خيزند . اساسا برنامه كلى الهى در پيش از ظهور ، بر تربيت مؤمنان مخلص براى رسيدن به آن هدف بزرگ متمركز گرديده است . از اين روست كه روايات به تكريم و تمجيد آنها پرداختهاند : آنان « مردان مؤمنىاند كه خدا را آن چنان كه شايسته است مىشناسند » ، « زاهدان شب و شيران روزند » ، « از بهترين سواران روى زميناند » ، « مؤمنان واقعى شام و جماعتى از اهل عراقاند » و « شايستگانى از مصر » . همهء اين اوصاف به خاطر جايگاهى است كه آنان در روند برنامه كلى الهى در پيش از ظهور و همچنين جهاد در ركاب امام مهدى عليه السّلام و بر پايى حكومت عدل به دست آوردهاند .
( 3 )
محور سوم : تعداد اصحاب
بنا بر روايات مستفيض و نزديك به تواتر ، شمار آنها به تعداد ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در غزوهء بدر ، يعنى سيصد و سيزده نفر مىباشد . « 1 » همچنين رواياتى وجود دارد كه ياران امام عليه السّلام را دست كم ده هزار نفر مىداند . اين اختلاف به تفاوت درجات اخلاص آنها برمىگردد كه پيش از اين درباره اقسام چهارگانه آن سخن گفتهايم . « 2 »
( 4 ) در اين مورد به نتايجى رسيدهايم كه در اينجا مىآيد :
نتيجه نخست : شمار افراد موفق در برنامه كلى الهى در هر درجهاى تفاوت دارد ؛ زيرا بديهى است لازمه ارتقاى درجات اخلاص ، شايستگىهاى بيشتر و بينش عميقتر است و پيداست كه در جهان ، شمار چنين افرادى زياد نيست . از روايات برمىآيد آن مخلصان آزموده كه در درجه اول از درجات چهارگانه اخلاص قرار دارند ، همان سيصد و سيزده نفرى هستند كه حضرت بقية اللّه عليه السّلام در
هامش
( 1 ) . ابن اثير آورده است : شمار ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در جنگ بدر سيصد و سيزده نفر بوده است . عدهاى آن را سيصد و چهارده و سيصد و هجده نفر نيز گفتهاند . اما همان تعداد نخست صحيح مىباشد و از صدر اسلام تا كنون مشهور بين مسلمانان همان عدد بوده است .
ر . ك : الكامل فى التاريخ ؛ ج 2 ، ص 82 .
( 2 ) . الصدر ، سيد محمّد ، همان ؛ ص 248 به بعد .