ظاهرى او ، وى را پر كنندهء عدل و داد در زمين مىداند . مجموع اين روايات ، بيش از حدّ تواتر است و وجود ايشان را به طور قطع ثابت مىكند . ولى در بحث تاريخ پس از ظهور ، اين روايات تنها اندكى سودمند مىباشد .
( 1 ) 3 . اخبارى كه به توضيح نتايج اجراى كامل دين اسلام و ثمرات فراوانى كه از عدالت حقيقى حاصل مىشود ، مىپردازند ؛ مانند رواياتى كه بر فراوانى ثروت در آن دوره دلالت مىكنند و يا رواياتى بدين مضمون كه : « شخص در آن زمان دنبال كسى مىگردد كه زكاتش را به او بدهد ولى [ به دليل بىنيازى ] كسى آن را نمىپذيرد . » و يا اين كه « در آن زمان رود فرات ، كوهى از طلا را آشكار مىسازد . » در صورتى كه آن را به وسعت كشت و كار و فراوانى خيرات تفسير كنيم .
اين دسته از روايات در منابع اهل سنت ، مقرون با نام « مهدى » و مسأله ظهور ايشان نيست ولى عقلا و برهانا امكان تحقق مضمون اين روايات ، جز در دوران پس از ظهور وجود ندارد .
( 2 ) 4 . رواياتى كه با ياد كرد از نام و عنوان « مهدى » به بيان مصالح و نيز برخى ثمرات بزرگى كه بر ظهور امام عليه السّلام مترتّب خواهد شد ، پرداختهاند .
بر خلاف صحاح ششگانه ، در منابعى هم چون : المسند احمد بن حنبل و المستدرك حاكم و الاربعين حافظ اصفهانى و . . . اين گونه روايات آمده است . بهترين مثال روايتى است كه در اين منابع با مضمون زير از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل شده است :
اين امّت ( امت اسلامى ) در روزگار او ( امام مهدى عليه السّلام ) از نعمتهايى برخوردار مىشود كه هرگز سابقه نداشته است و ساكنان زمين و آسمان از مهدى خشنود خواهند شد .
شمار اين گونه روايات ، بسيار است امّا در آنها كلّى گويى و تا حدودى ابهام وجود دارد . اين روايات هر قدر زياد باشد ، تنها بخش كوچكى از اقسام چهارگانه روايات اهل سنّت را تشكيل مىدهد .
( 3 ) بخش دوم : روايات موجود در منابع اماميه ، كه به نوعى با تاريخ پس از ظهور ارتباط دارند .
رويكرد فكرى حاكم بر اين روايات ، قومى و مذهبى است . بدين ترتيب كه امام مهدى عليه السّلام طبق آن نگاه مذهبى ، به گفتوگو با مخالفان مىپردازد و به خاطر آن مىجنگد و همچنين بر آن اساس ، امتحانات پيچيدهاى را از ديگران به عمل مىآورد ؛ گويى در دنيا به غير از مسلمانان ، انسان ديگرى وجود ندارد . آرى ، اين سخنى منطقى است كه بگوييم امام مهدى عليه السّلام مسلمانان را برگرد محور « حق » ى كه به آن اعتقاد دارد ، جمع خواهد كرد و مردم را بر آن اساس ، امتحان خواهد نمود ؛ ولى نبايد اين نكته را از نظر دور داشت كه به هر حال تلاش آن حضرت تنها معطوف به مسلمانان نخواهد بود ؛ زيرا هم چنان كه پس از اين استدلال خواهيم كرد ، دعوت او جهانى است و از سوى ديگر مىدانيم كه جمعيت غير مسلمانان در ابتداى ظهور چندين برابر مسلمانان است و به همان دليل نيز زمين تا آن روز آكنده از ظلم و جور خواهد ماند . در اين صورت نتيجه مىگيريم سعى و تلاش امام عليه السّلام و ياران
تاريخ ما بعد الظهور ( تاريخ پس از ظهور ) ( فارسي ) — صفحة 23
مساهمون: حسن سجادپور
ص٢٣