براى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله است . البته معناى نخست را نمىتوان درست دانست ، مگر زمانى كه از يافتن معنايى روشن براى آن نااميد گرديم .
( 1 ) معناى دوم : اين بيعت معنايى معمولى دارد و جبرئيل هم مانند ديگر افراد به اين كار اقدام مىورزد ؛ بدين ترتيب كه به هيأت مردى در آيد و با آن حضرت بيعت نمايد . اين كار دو فايده دارد :
1 - جلب توجه مردم به لزوم بيعت با امام عليه السّلام در بين ركن و مقام ؛ چون آنها از اين امر غافلند و بيعت جبرئيل با امام عليه السّلام باعث توجه و هوشيارى گروهى محدود از مردم خواهد شد و بيعت اين گروه اندك ، توجه ديگران را كه در آن ساعت در مسجد الحرام حاضرند جلب خواهد كرد .
2 - اين كار موجب حمايت و پشتيبانى از نهضت نو پاى امام عليه السّلام خواهد شد .
( 2 ) البته تا وقتى كه جبرئيل براى حاضران در مسجد الحرام شناخته شده نباشد ، اين حمايت و پشتيبانى باز تاب اجتماعى نخواهد داشت و به سختى مىتوان پذيرفت كه چنين شناختى در آنجا اتفاق افتد . بلكه تنها راه آن ، گذشت زمان و گسترده شدن نهضت امام عليه السّلام و فتوحات آن حضرت مىباشد . همين اندازه نيز براى تأييد و پشتيبانى از آن نهضت به مقدار نياز تدريجىاش ، كافى است .
شايد بيعت جبرئيل با امام مهدى عليه السّلام فايده ديگرى نيز داشته باشد و آن تأييد حقانيت امام عليه السّلام و راستگويى اوست . اين سخن در مورد كسى كه جبرئيل را در زمان بيعت يا دقايقى بعد بشناسد ، درست مىباشد ؛ زيرا اين بيعت نيز در كنار ديگر دلايل مهمى هم چون : خورشيد و ماه گرفتگى ، كشته شدن نفس زكيّه ، فرو رفتن لشكر سفيانى در زمين و همچنين محتواى خطبه امام عليه السّلام ، از دلايل محكم بر راستگويى امام مهدى عليه السّلام است ولى همانطور كه گفتيم شناخت جبرئيل در آنجا براى هر كسى ميسور نخواهد بود .
اما فايده شناخت جبرئيل پس از پايان بيعت ، تأييد هر چه بيشتر نهضت مهدوى است .
در مورد بيعت جبرئيل برخى پرسشها وجود دارد كه در نكته بعدى به آن خواهيم پرداخت .
( 3 ) ب ) كسانى كه در مرحله اول با امام بيعت مىكنند ، ياران خاص آن حضرتاند كه او را در زمان غيبت كبرى نيز مىشناختهاند . پيش از اين گفتيم در ميان مردمان هر دورهاى ، شمار اندكى از مؤمنان ، به حقيقت امام عليه السّلام و مكان او آگاهى دارند و در اين باره رواياتى نيز وجود دارد . « 1 » طبيعتا اين افراد به همراه ديگر مخلصان مؤمنى كه خود ثمرات عملى برنامه كلى الهى مىباشند ، در زمان سخنرانى امام عليه السّلام در مسجد الحرام حاضرند و شايد با وعده قبلى در اين اجتماع گرد آمدهاند و براى شناخت شخص امام مهدى عليه السّلام ، نياز به هيچ دليلى ندارند . بدين ترتيب آنها پس از جبرئيل نخستين بيعت كنندگان و مدافعان از آن حضرت براى رفع خطر سوء قصد به جان ايشان در زمان سخنرانى مىباشند .
( 4 ) روايتى كه در ميان روايات سخنرانى امام عليه السّلام ، از مجلسى نقل كرديم بر اين معنا دلالت مىكند .
هامش
( 1 ) . ر . ك : الصدر ، سيد محمّد ، همان ؛ ص 74 .