مجلسى بر آن است - احتمالات بيشترى چهره مىنمايد و زمان حقيقى ظهور - آن چنان كه خداوند در برنامه كلى خويش اراده نموده - در هالهاى از ابهام باقى مىماند . به هر روى ، اين خبر داراى كاستىهاى زير است :
الف ) راوى آن ابو لبيد مخزومى است كه علماى رجالى او را توثيق ننمودهاند ؛ در نتيجه خبر ضعيفى است كه شايستگى اثبات تاريخى ندارد .
ب ) راويان بين ما و او ناشناس مىباشند و نامى از هيچكدامشان در ميان نيست ؛ به عبارت ديگر اين خبر مرسل مىباشد .
ج ) تفسير حروف مقطعه قرآن كريم به پيشگويى حوادث آينده ، بنا بر حساب جمل تنها يكى از وجوه تفسيرى اين حروف است كه برخى روايات از جمله خبر ابو لبيد بر آن دلالت دارد . و گرنه اخبار ديگرى نيز وجود دارد كه اين حروف را به گونهاى ديگر تفسير نمودهاند . اين اخبار ، مضمون خبر ابو لبيد را رد كرده ، آن را از قابليت اثبات تاريخى ساقط مىنمايند .
در اينجا مناقشات ديگرى نيز هم چون عدم وجود دليل بر درستى علم حروف وجود دارد كه ناگزير بايد كاوش در آن را به اهلش وانهاد .
( 1 ) سطح چهارم : تكيه بر رواياتى كه به روز و ماه ظهور اشاره دارد بى آن كه به سال وقوع آن بپردازد .
مناسب است اين بحث را در چند محور سامان دهيم :
( 2 ) محور اول : شناخت اين گونه روايات و تلاش براى بهرهبردارى تاريخى از آنها .
اين روايات زياد بوده و مىتوان از زواياى متعدد از آنها استفاده تاريخى برد :
( 3 ) الف ) تعيين سال ظهور به طور اجمال :
طبرسى به نقل از ابو بصير آورده است كه امام صادق عليه السّلام فرمود :
لا يخرج القائم إلّا فى وتر من السّنين : سنة إحدى أو ثلاث أو خمس أو سبع أو تسع . « 1 »
قائم جز در سال فرد ، ظهور نمىكند ؛ سال يكم يا سوم يا پنجم يا هفتم و يا نهم .
( 4 ) ب ) تعيين ماه و روز ظهور :
طبرسى از ابو بصير نقل كرده است كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود :
ينادى باسم القائم فى يوم ستّ و عشرين من شهر رمضان و يقوم فى يوم عاشوراء و هو اليوم الّذى قتل فيه حسين بن علىّ عليه السّلام . . . « 2 »
در روز بيست و ششم ماه رمضان به نام قائم ندا داده مىشود . [ سپس ] او در روز عاشورا كه روز كشته شدن حسين بن على عليه السّلام است ، قيام مىنمايد . . .
شيخ طوسى از ابو بصير روايت كرده است كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود :
هامش
( 1 ) . الطبرسى ، احمد بن على ، همان ؛ ص 430 .
( 2 ) . همان .