احترامى فراوان برخوردار است .
همچنين است خبر دوم مجلسى كه به صراحت از نفس زكيه نام نبرده و فقط مىگويد : « . . . پس حسنى اقدام به خروج مىنمايد . . . » انطباق اين روايت نيز بر او قطعى نيست .
5 - وجود تعارض بين برخى از اين روايات . در پاسخ به اين سؤال كه آيا نفس زكيه همان فرستاده حضرت مهدى عليه السّلام است يا خير ؟ خبر نخستى كه از مجلسى نقل كرديم پاسخ مثبت مىدهد اما خبر دومى كه از او نقل نموديم آن را نفى مىنمايد . در اين روايت آمده است كه « . . . حسنى اقدام به خروج مىنمايد . . . » و آشكار است كه او در اينجا از امام عليه السّلام رخصت نطلبيده است چه رسد به آن كه پيامى هم از جانب امام عليه السّلام داشته باشد .
( 1 ) نكته سوم : بيان برخى نقاط قوت اين اخبار :
1 - اين خبر كه : « فاصله زمانى بين كشته شدن نفس زكيه و ظهور قائم ، پانزده شب است » بر اساس روش ما در اين كتاب ، خبرى موثق و قابل اثبات تاريخى است . اين روايت را شيخ مفيد از ثعلبة بن ميمون از شعيب حداد از صالح بن ميثم ( جمال ) و او هم از حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام نقل كرده است . همه اين راويان ، شخصيتهايى مورد وثوق ، ارجمند و بزرگى هستند كه در اينجا مجالى براى نقل سخن درباره عظمت آنها نيست .
اين روايت را شيخ طوسى نيز از فضل بن شاذان از حسن بن على بن فضال از ثعلبه و . . . كه از دانشمندان مورد اعتماد و اطمينان هستند ، نقل كرده است . بنابراين ، مناقشهاى كه در كتاب گذشته در مورد سند اين حديث داشتيم بر اساس روش « سختگيرى سندى » بود كه در آن كتاب به آن پايبند بوديم اما در اينجا از اين روش پيروى نمىكنيم .
2 - خبر دومى نيز كه از علامه مجلسى نقل كرديم مورد وثوق مىباشد و راويان آن عبارتند از :
كلينى از محمّد بن يحيى از احمد بن محمّد از ابن محبوب از يعقوب مهراج از امام صادق عليه السّلام كه همگى آنها اشخاصى ارجمند و مورد وثوق هستند .
3 - مىتوان از مجموع اين اخبار و نيز از سخنان امثال راوندى ، آيت اللّه صافى و ابراهيم حريرى كه موضوع نفس زكيه را از مسلمات بر شمردهاند ، دريافت كه اتفاق نظر و يا شهرت پردامنهاى وجود دارد كه كشته شدن نفس زكيه اندكى قبل از ظهور در بين ركن و مقام خواهد بود و اين غير از كشته شدن حسنى است كه همين لقب را دارد .
( 2 ) البته نقطه قوت سوم از چند جهت قابل خدشه است :
الف ) وجود شهرت يا اتفاق نظرى بيشتر از آنچه در اخبار آمده ثابت نشده است و سخنان راوندى و صافى و جز آنها تنها با تكيه بر اين اخبار بيان شده است .
ب ) اين شهرت - در صورت اثبات - احتمال يكى دانستن ماجراى كشته شدن نفس زكيه را با حسنى كه قبلا ذكر او رفت ، منتفى مىسازد ؛ اما ويژگىهايى كه درباره نفس زكيه شمردهايم ، درباره حسنى ثابت نشده است از قبيل اينكه او فرستاده حضرت مهدى عليه السّلام به سوى مردم و مأمور به سخنرانى در بين آنهاست . و حتى سبب كشته شدن او در بين ركن و مقام نيز ناشناخته است .
گذشته از همه اينها گرچه نقطه قوت سوم شايستگى اثبات تاريخى را ندارد ولى مىتوان آن را
تاريخ ما بعد الظهور ( تاريخ پس از ظهور ) ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: حسن سجادپور
ص١٦٠