آسمان به اسم او ندا در دهد . پرسيدم : چه چيزى را ندا مىدهد ؟ فرمود : نام قائم و پدرش را اين گونه مىبرد : « آگاه باشيد فلان بن فلان قائم آل محمّد است . به سخنش گوش فرا دهيد و اطاعتش نماييد » .
[ در آن حال ] هيچ چيز از آفريدههاى خدا كه در آنها روح دميده شده نخواهد بود مگر آن كه آن صدا را مىشنود . آن چنان كه شخص خفته ، بيدار مىشود و به حياط خانهاش مىرود و نيز دوشيزگان از سرا پردهها بيرون مىروند . آن صدا ، صداى جبرئيل است .
( 1 ) نعمانى به سند خود از محمّد بن مسلم روايت كرده است كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود :
ينادى مناد من السّماء باسم القائم ، فيسمع ما بين الشرق إلى الغرب . فلا يبقى راقد إلّا قام و لا قائم إلّا قعد و لا قاعد إلّا قام على رجليه من ذلك الصّوت . و هو صوت جبرئيل ، الرّوح الأمين . « 1 »
مناديى از آسمان به نام قائم صدا مىزند و بىدرنگ همه اهل شرق و غرب جهان آن را مىشنوند ؛ در نتيجه خفتهاى نيست مگر آن كه برمىخيزد و مىايستد و ايستادهاى نيست جز آن كه مىنشيند و هيچ نشستهاى نيست مگر آن كه مىايستد . اين صدا ، صداى جبرئيل روح الامين است .
( 2 ) همچنين ابو بصير روايت كرده است كه امام صادق عليه السّلام فرمود :
إنّ القائم صلوات اللّه عليه ، ينادى اسمه ليلة ثلاث و عشرين . . . « 2 »
بىترديد در شب بيست و سوم ماه رمضان ، به نام قائم - كه درود خدا بر او باد - ندا داده مىشود . . .
( 3 ) از مجموع اين اخبار و اخبار گذشته به دست مىآيد كه روايات « صدا و صيحه » ، « هول و هراس » و « ندا » ، هر سه دسته به مفهومى مشترك و رويدادى واحد اشاره مىكنند و در حقيقت ، تعارضى بين آنها نيست . هر چند شيوههاى بيان خبر ، گوناگون مىباشد .
براى اين سخن در خود اين اخبار ، قراينى وجود دارد :
الف ) صيحه و ندا ، به طور مستفيض هر دو به جبرئيل نسبت داده شده است .
ب ) زمان وقوع آن دو در شب جمعه بيست و سوم ماه رمضان مىباشد .
ج ) همه آنها ( صيحه ، هول و هراس و ندا ) موجب جلب توجه فراوان خواهند شد .
د ) صيحه و ندا از نشانههاى حتمى ظهور هستند .
( 4 ) در نهايت با حمل مطلق بر مقيد و نيز مجمل بر مفصل به نتايج زير مىرسيم :
1 . مقصود از ندايى كه حتمى است ، نداى جبرئيل به نام قائم عليه السّلام است .
2 . مراد از « نداى به حق » ، جز اين ندا نيست .
3 . منظور از صداى جبرئيل همين نداست .
4 . آن نشانهاى كه گردن دشمنان خدا را خاضع مىگرداند ، همين نداست .
5 . هول و هراسى كه دوشيزگان را از پس پردههايشان بيرون مىآورد ، حاصل همين نداست .
هامش
( 1 ) . النعمانى ، محمّد بن ابراهيم ، همان ؛ ص 274 .
( 2 ) . الطوسى ، محمّد بن الحسن ، همان ؛ ص 274 .