حتمى است .
( 1 ) نعمانى هم به سند خود از عبد اللّه بن سنان روايت كرده است كه امام صادق عليه السّلام فرمود :
النّداء من المحتوم . . . « 1 »
ندا امرى حتمى است .
ب ) رواياتى كه از دو گونه ندا سخن مىگويد : نداى حق و نداى باطل كه يكى پس از ديگرى روى خواهد داد :
( 2 ) صدوق به سند خود از ميمون البان و او هم از امام باقر عليه السّلام نقل كرده است كه فرمود :
ينادى مناد من السّماء : أنّ فلان بن فلان هو الإمام باسمه . و ينادى إبليس - لعنه اللّه - من الأرض ، كما نادى برسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله ليلة العقبة . « 2 »
ندادهندهاى از آسمان ندا مىدهد كه فلان بن فلان امام است و اسمش را هم مىآورد . ابليس ملعون نيز از زمين ندا مىكند ، همانطور كه در شب پيمان عقبه ، به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ندا كرد .
( 3 ) نعمانى روايتى طولانى از ابو بصير و او هم از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود :
ينادى مناد من السّماء باسم القائم ، فيسمع من بالمشرق و من بالمغرب . لا يبقى إلّا استيقظ و لا قائم إلّا قعد و لا قاعد إلّا قام على رجليه فزعا من ذلك الصوت . فرحم اللّه عبدا اعتبر بذلك الصّوت فأجاب . فإنّ الصّوت صوت جبرئيل الروح الأمين . و قال عليه السّلام :
الصّوت فى شهر رمضان فى ليلة جمعة ، ليلة ثلاث و عشرين ، فلا تشكّوا فى ذلك ، و اسمعوا و أطيعوا . و فى آخر النّهار صوت ابليس اللعين ينادى : ألا إنّ فلانا قتل مظلوما ليشكّك النّاس و يفتنهم . فكم ذلك اليوم من شاكّ متحيّر قد هوى فى النار . فإذا سمعتم الصّوت فى شهر رمضان ، فلا تشكّوا فيه إنّه صوت جبرئيل و علامة ذلك ينادى باسم القائم و اسم أبيه عليهما السّلام ، حتّى تسمعه العذراء فى خدرها ، فتحرّض أباها و أخاها على الخروج . . . فاتّبعوا الصّوت الأوّل و إيّاكم و الأخير أن تفتنوا به . . . « 3 »
ندادهندهاى از آسمان نام قائم را مىبرد آن طور كه همه اهل شرق و غرب جهان آن را مىشنوند . از هراس و وحشت آن صدا ، خفتگان بيدار و همه ايستادگان نشسته و همه نشستگان به پا مىخيزند . خداوند رحمت خويش را شامل حال بندهاى كند كه به آن صدا توجه نموده ، پاسخش را بدهد ؛ چون آن صدا ، صداى جبرئيل روح الامين است . آن صدا در شب جمعه بيست و سوم ماه رمضان به گوش خواهد رسيد پس شك به دل راه مدهيد و به آن گوش فرا دهيد و اطاعت كنيد . در آخر روز ابليس لعين ندا مىدهد : آگاه باشيد فلانى مظلومانه كشته شد تا مردم را به فتنه و شك در اندازد و چه بسيارند شك كنندگان سرگردانى كه در دوزخ فرو مىغلتند . پس اگر آن صدا را در ماه رمضان شنيديد در آن ترديد نكنيد ؛ صداى جبرئيل است . نشانهاش هم آنست كه به نام قائم و پدرش عليهما السّلام ندا مىدهد . اين صدا را
هامش
( 1 ) . النعمانى ، محمّد بن ابراهيم ، همان ؛ ص 134 .
( 2 ) . الصدوق ، محمّد بن على ، همان ( نسخه خطى ) .
( 3 ) . النعمانى ، محمّد بن ابراهيم ، همان ؛ ص 134 .