« إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ »
« 1 » كه اين آيه در روايتى بر « صدا و صيحه » نيز تطبيق شده است ( علاوه بر تطبيق آن بر « هول و هراس » كه پيش از اين آورديم . )
( 1 ) اين روايت را آيت اللّه صافى و قندوزى از حضرت امام صادق عليه السّلام نقل كردهاند . راوى مىگويد :
. . . فتلوت هذه الآية : إن نشأ ننزّل عليهم من السّماء آية . . . فقلت : أ هي الصّيحة ؟ قال : نعم . لو كانت الصّيحة ، خضعت أعناق أعداء اللّه عزّ و جلّ . « 2 »
آيه
« إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ . . . »
را تلاوت كردم ، سپس از حضرت پرسيدم : آيا اين آيه درباره صدا و صيحه است ؟ فرمود : آرى وقتى پديد آيد ، گردن دشمنان خداى عز و جل فرو افتد و خاضع شود .
خاضع شدن دشمنان خدا ، نتيجهء حادثهاى ساده هم چون صداى انفجار موشك يا هواپيما نيست بلكه در نتيجه اتفاقى تكوينى و بىسابقه صورت مىپذيرد كه در آن عنصر اعجاز وجود دارد .
( 2 ) شايد تفسير آيه مذكور ، گاهى به « صدا و صيحه » و گاهى هم به « هول و هراس » ، احتمال اول را تقويت نمايد . و حتى با احتمال دوم نيز همخوانى داشته باشد و ترسى كه در دل دشمنان خدا جاى مىگيرد حاصل هراسى باشد كه از صداى جبرئيل امين پديد مىآيد . اين صدا بزرگترين مژده به مؤمنان است كه : هان روز رهايى نزديك است .
از اين رو اين صدا بسيار مورد توجه قرار مىگيرد ، خفته بيدار مىشود ، شخص بيدار وحشت زده و دختران جوان با حيا و پردهنشين بيرون خواهند گريخت . گفتنى است روايات از دختران جوانى كه با حيا هستند ياد كرده است و نه از غير آنها .
از سياق اين روايات ، خصوصا آنجا كه مىفرمايد : « . . . پس انتظار صدا و قيام قائم را دارند » پيداست كه اين صدا كمى پيش از ظهور برخواهد خاست .
( 3 )
3 . ندا
درباره اين نشانه ، سه دسته روايت وجود دارد :
الف ) رواياتى كه به طور اجمال وجود ندا و حتمى بودن آن را بيان مىكنند :
( 4 ) صدوق به سند خود از ميمون البان و او هم از امام صادق عليه السّلام نقل كرده است :
خمس قبل قيام القائم . . . و المنادى ينادى من السّماء . « 3 »
پنج نشانه پيش از ظهور قائم پديد مىآيد . . . و ندادهندهاى از آسمان .
( 5 ) شيخ مفيد به سند خود از ابو حمزه ثمالى نقل مىكند :
قلت لأبى جعفر عليه السّلام : خروج السّفيانى من المحتوم ؟ قال : نعم ؛ و النّداء من المحتوم « 4 »
به حضرت باقر عليه السّلام عرض كردم : آيا خروج سفيانى حتمى است ؟ فرمود : آرى ، و ندا هم
هامش
( 1 ) . سورهء الشعراء ( 26 ) ، آيهء 6 .
( 2 ) . الصافى الگلپايگانى ، لطف اللّه ، همان ؛ ص 404 و القندوزى ، سليمان بن ابراهيم ، همان ؛ ص 426 .
( 3 ) . الصدوق ، محمّد بن على ، همان ( نسخه خطى ) .
( 4 ) . المفيد ، محمّد بن محمّد ، همان ؛ ص 338 .