دانسته نيست كه در اين روزها عبد الرحمان در كجا بوده است ؛ احتمال مىرود كه وى هنوز در يكى از نواحى مشرق ايران بسر مىبرد ، و شايد درگير نبردهايى در رخج و زمينداور بوده است . بهر تقدير ، دگرگونيهاى سرنوشت در سرزمينهاى مركزى خلافت بمعنى آن بود كه مدت ولايتدارى ربعى در سيستان نسبتا كوتاه بوده است . « 1 »
شهادت على ( ع ) در رمضان 40 ق / ژانويهء 661 م به عبد الرحمان فرصت داد تا بارى ديگر بر سيستان دست يابد و نظم را به آن سرزمين بازگرداند . هنگامى كه معاويه در خلافت بىمعارض گرديد عبد اللّه بن عامر به حكومت عراق ، خراسان و سيستان بازگردانده شد و عبد الرحمان دوباره رسما به ولايتدارى سيستان رفت . « 2 » عبد اللّه بن عامر و سردارش احنف بن قيس در بازگشت از فرمانگزارى به معاويه و بر سر راهشان به نيشابور از سيستان گذشتند و عبد الرحمان بن سمره با سپاهى انبوه و چندين سردار كارآمد به سيستان بازگشت . از اين سرداران يكى عباد بن حصين حبطى بود كه عبد الرحمان مسئوليت برقرارى نظم داخلى در سيستان ( صاحب الشرطه ) را به او سپرده بود ؛ ديگرى مهلب بن ابى صفره كه فرماندهى كل نيروها را بر عهده داشت ؛ سه ديگر عبد اللّه بن خازم سلمى كه بعدها سه بار به حكومت نيشابور رسيد ؛ و سرانجام قطرى بن فجاءة كه در آينده از سركردگان خوارج گرديد .
در اين روزها هم عبد الرحمان و هم مهلب در جنگهاى همهجانبه با زنبيل در
هامش
( 1 ) - بلاذرى ، همانجا ، ص 396 ، ترجمهء انگليسى ، ج 2 ، ص 663 ( ترجمهء فارسى ، 3 - 272 ) ؛ يعقوبى ، البلدان ، ص 282 ، ترجمهء انگليسى ، 91 ( ترجمهء فارسى ص 57 ) ؛ دينورى ، اخبار الطوال ، ج 1 ، ص 163 ( ترجمهء فارسى ، ص 169 ) ؛ تاريخ سيستان ، ص 85 ؛ ابن اثير ، ج 3 ، ص 218 ؛Caetani , Annali , IX , P . 230 .( 2 ) - بلاذرى ، همانجا ، ص 396 ، ترجمهء انگليسى ، ج 2 ، ص 664 ( ترجمهء فارسى ، ص 273 ) ؛ طبرى ، ج 2 ، ص 15 ؛ تاريخ سيستان ، ص 90 ؛ ابن اثير ، ج 3 ، ص ص 50 - 349 ؛L . Caetani , Cronografi islamica , Paris , 1911 - 22 , II . P . 461 .