301 ق / 914 م تا 304 ق / 917 م كه صفاريان موقتا گرفتار شكست شدند و فرمانروايان دستنشاندهء سامانى در سيستان با پيشآمدن درگيريها در درون خاندان شاهى دچار آشفتگى و پريشانى گرديدند ، عباسيان توانستند يك بار ديگر ولايتدارى از خود به سيستان بفرستند . پس از آن كوششهاى ديگرى نيز انجام گرفت كه ولايتدارانى از بغداد به سيستان گسيل كنند ، اما پس از سال 304 ق / 917 م هرگز قدرت خلافت به سيستان بازنگشت . « 1 »
نولد كه در بررسى طراز اول « يعقوب رويگر و دودمانش » « 2 » يادآور مىشود كه منابع مربوط به خاستگاه و اوايل زندگى يعقوب و عمرو پر از تناقضگويى و دشوارى هستند . بارتولد در مقالهاى كه در يادنامهء نولد كه « 3 » نوشته با تيزهوشى هميشگى خود به بررسى انتقادى اين منابع پرداخته و كوشيده است تا آگاهيهايى را كه آنها بدست مىدهند روشن سازد . بررسى بارتولد ، مانند بسيارى ديگر از كارهاى اين پژوهشگر بزرگ روسى از چنان جامعيت و استحكامى برخوردار است كه پس از گذشت شصت سال هنوز نمونهء يك پژوهش درجهء يك است و چنان به تحليل منابع موجود پرداخته كه مگر اندكى چيزى نمىتوان بر آن افزود .
بررسيهاى بارتولد دربارهء اين موضوع وى را بدانجا كشانيد كه منابع را به دو گروه تقسيم كند . گروه نخست منابع « غربى » بودند و شامل كسانى بودند كه معاصر يعقوب و عمرو در سرزمينهاى مغرب سيستان و خراسان بودند . به گفتهء بارتولد ، روايت غربى به دليل معاصر بودن با رويدادهاى مشرق ، در ضبط تاريخ رويدادها دقيقتر است ، اما چون مؤلف آن در جايى زندگى مىكرده كه با محل
هامش
( 1 ) - تاريخ سيستان ، ص ص 6 - 302 ؛ ابن اثير ، ج 8 ، ص ص 5 - 164 ؛ مقايسه كنيد با تاريخ ايران كيمبريج ، ج 4 ، بخش دربارهء طاهريان و صفاريان .
( 2 ) .in Sketches FromEastern history , Eng . trans . by J . S . Black , Edinburgh , 1892 , PP . 176 - 207 , cf . P . 178 n . 2 .( 3 ) .« Zur Geschichte der Saffariden » , Orientalistische Studien Zu Theodor No ? ldeke gewidmet , Giessen , 1906 , I , PP . 171 - 91 .