ولايتداران سيستان باز مىگردد . هنگامى كه امين در بغداد خلافت مىكرد ، ولايات شرقى خلافت در دست مأمون باقى ماند ، و او زهير بن مسيب ، پسر ولايتدار پيشين خراسان ، مبتكر ضرب سكههاى معروف به درهمهاى مسيبى را به ولايتدارى سيستان فرستاد . « 1 » زهير در شوال 193 ق / ژوئيه - اوت 809 م به سيستان آمد و حكومت او با نرمش و خيرخواهى همراه بود . وى با مردم نيكويى كرد و به گفتهء مؤلف تاريخ سيستان از مردم « چيزى نخواست ( يعنى زياده از مالياتهاى مرسوم ) » . در ذيقعده 194 ق / اوت 810 م پسر يكى از موالى هارون ، به نام فتح بن حجاج جانشين وى گرديد . فتح بر سر تصرف زرنگ با محمد بن حضين قوسى كه از دو يا سه سال پيش فرمانرواى واقعى سيستان بود و از اين روى نمىخواست از استيلاى بر شهر دست بردارد به ستيزه پرداخت ، اما سرانجام فتح توانست محمد بن حضين را هزيمت دهد و بر شهر دست يابد . مبرمترين وظيفهء فتح مبارزه با خوارج به سالارى امير محلى ايشان بو عقيل بود ، و فتح مىناليد كه نيمى از ولايت سيستان در دست ايشان است . اما فرماندهء نيروهاى او على بن ابى على در جنگ با خوارج تلفات سنگينى داد و به زرنگ هزيمت گرديد . « 2 »
در محرم 197 ق / سپتامبر 812 م فتح بن حجاج از ولايتدارى سيستان بر كنار گرديد و محمد بن اشعث طارابى جانشين او شد و او پسرش اشعث را به حكومت بست فرستاد . گويا در دو سال آينده سيستان اوضاع آرامى داشت تا اينكه در 199 ق / 15 - 814 م مىشنويم شورش خطرناكى در ميان غوغاى بست درگرفت . اين شورش ماهيت ضد خارجى داشت و گويا اعتراضى بود به قدرت عياران آن ناحيه . رهبر اين شورش مردى از ناحيهء خواش به نام حرب بن عبيده بود كه سرانجام اشعث بن محمد را بشكست و دستگير كرد و لاف مىزد كه مىرود تا كار حمزه را يكسره كند و سپاه عرب ولايتداران سيستان توانايى شكستن او را
هامش
( 1 ) - مقايسه كنيد با :Barthold , Turkestan down to the Mongol invasion , PP . 170 - 1 .( تركستان نامه ، 1 - 448 ) .
( 2 ) - تاريخ سيستان ، ص ص 1 - 170 .