نبوده بلكه آيين زردشتى مىورزيده يا حتى از سرسپردگان زون بوده است و پس از اينكه به آيين اسلام درآمد نام عبد اللّه را براى خود برگزيد . ميهندوستى سگزى و همدلى آشكار با آرمان حمزه كه مؤلف تاريخ سيستان از خود نشان مىدهد خود روشن مىسازد كه چرا وى به نام و سابقهء كفر پدر حمزه اشارهاى نمىكند و بر خلاف تاريخنگار بيهق كه دشمن حمزه است از او بيزارى نمىجويد .
به روايت شهرستانى حمزه از ياران حصين يا حضين بن رقاد اوقى بود . « 1 » گويا در اينجا ميان دو شورشى خارجى كه داراى يك نام هستند التباسى شده است .
حضين بن اوق مولايى بود كه در سال 175 ق / 2 - 791 م شورشى را در ناحيهء ميان زرنگ و بست برانگيخت و در 177 ق / 793 م به دست نيروهاى دولتى كشته شد . شورشى ديگر حضين بن رقاد است كه چند دهه پيش از اين شوريده بود و در سال 140 ق / 8 - 757 م كشته شده بود ( اما گفتنى است كه اين حضين از مردم رون و جول اسرارآميز بود كه زادگاه حمزه نيز بود ) . « 2 » حمزه پس از اينكه عاملى زورگو را كشت آوازه يافت ، وى پس از اين كار از سيستان گريخت و به زيارت حج رفت . در بازگشت از سفر حج گروهى از خوارج كه هنوز به خاطرهء قطرى بن فجائه وفادار بودند با وى به سيستان آمدند . وى پس از بازگشت به سيستان دريافت كه شورشى به رهبرى خلف خارجى پيشواى زير فرقهء خلفيه در ولايت درگرفته و دامنهء آن رو به گسترش است . وى توانست خود را در رأس اين جنبش قرار دهد ؛ حمزه حدود 5000 هوادار خارجى ، از جمله هواداران همروزگار كهنسالترش و ، چنان كه ديدهايم ، حامى و پشتيبان احتمالى او ، مولى حضين را بر خود فراز آورد و در بسكر ( از اين محل به صورتهاى بسكو ، لشكر و سكر نيز نام رفته است « 3 » ) علم شورش برافراشت . « 4 » دربارهء آغاز شورش حمزه ، طبرى زير سال
هامش
( 1 ) - همانجا ، همان صفحه .
( 2 ) - تاريخ سيستان ، ص 140 .
( 3 ) - مقايسه با يادداشت بهار دربارهء اشكال اين نام ، همانجا ، ص 140 ، زيرنويس 6 .
( 4 ) - همانجا ، ص 156 . پس از آن ديگر نامى از خلف در تاريخ سيستان نمىرود ؛ به گفتهء شهرستانى ،