شدند ، و كشمير را رستم برآورد و او مال و خزاين خويش آنجا مىنهاد . مؤلف تاريخ سيستان در اين زمينه مىگويد كه « اين همه شهرها به روزگار جاهليت اندر فرمان پهلوانان و مرزبانان سيستان بود تا روزگار اسلام كه ولايت ديگرگون شد . » « 1 » تصور مؤلف در اينجا از « سيستان بزرگ » تا اندازهء زيادى با امپراتوريهاى فاتحان ديرينهء اين ناحيه ، مانند سكاها ، كوشانها و هپتاليان كه قلمرو آنها كه گه گاه از سيستان تا هندوكش و شمال هند مىرسيد مطابقت دارد . از سوى ديگر ، بندرت پيش مىآمد كه ساسانيان دامنهء قدرت خود را فراتر از مرزهاى شرقى سيستان گسترش دهند ، اما ظاهرا پس از 567 ق كه قدرت متمركز خيونى - هپتالى به شمارى از شاهزادهنشينهايى كه پيوندهاى سستى با ساسانيان داشتند رخنه كردند ، سپاهيان خسرو انوشيروان تا كنار رودخانهء سند پيش رفتند . « 2 »
تاريخ سيستان به نقل از كتاب ابو المؤيد به شرح علت برآوردن آتشگاه مهم سيستان ، يعنى آتشگاه كركويه كه در سه فرسنگى زرنگ نهاده بود « 3 » مىپردازد . به
هامش
المسالك و الممالك ، چاپ دخويه ، ليدن ، 1927 ، ص 244 ؛ ابن حوقل ، كتاب صورة الارض ، چاپ ى . ه . كرامرس ، ليدن ، 9 - 1938 ، ص ص 418 ، 422 ؛ همان ، ترجمهء كرامرس و ويت ،configuration de la terre، پاريس ، 1964 ، ج 2 ، ص ص 406 ، 410 ؛ مقدسى ، احسن التقاسيم ، چاپ دخويه ، ليدن ، 1906 ، ص 486 ؛ و حدود العالم ، ص 111 ، مقايسه كنيد با ص 346 . و نيز نگاه كنيد به :le Strange , The Lands of the eastern Caliphate , P . 347 .( 1 ) - تاريخ سيستان ، چاپ بهار ، تهران ، 1314 ش / 1935 ، ص ص 3 - 2 ، 24 .
( 2 ) .. No ? ldeke - Tabari , Geschichte der Perser und Araber , PP . 156 - 7 .( تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ، ص 253 ) ؛ مقايسه كنيد با :Ghirshman , Les chionites - Hephtalites , PP . 95 - 6 .( 3 ) - اين محلى است كه جغرافيانويسان نخستين مسلمان بدست دادهاند و جاى آن را نخستين منزل بر سر راه زرنگ به هرات ياد كردهاند ( اصطخرى ، ص 248 ؛ ابن حوقل ، چاپ دوم ، ج 2 ، ص 421 ، ترجمهء انگليسى ، ج 2 ، ص 406 ، ترجمهء فارسى ، ص 158 ؛ مقدسى ، ص 350 ، ترجمهء فارسى ، ج 2 ، ص 512 ؛ و نيز مقايسه كنيد با ياقوت ، معجم البلدان ، ج 4 ، ص 263 ) . به گفتهء و . توماشك درPauly - Wissowaچاپ دوم ، ذيل« CARCCE »اين كلمه در شكل كنونى كولوك كه همان كوروك ايسيدوروس خاراكسى است هنوز زنده است ، اما نبايد همان كركويه باشد ، بلكه روستايى نزديك -