خراسان در رمضان 100 ق / آوريل 719 م به عهدهء عبد الرحمان بن نعيم غانمى گذاشته شد و تاريخ سيستان از آمدن عبد الرحمان بن عبد اللّه قسرى به سيستان در اين تاريخ خبر مىدهد . اما چنان كه ديدهايم عبد الرحمان بن عبد اللّه در واقع عامل كشورى و مالى سيستان بود كه در سال 100 ق / 719 م همراه با عبد الرحمان بن نعيم كه والى لشكرى سيستان بود به اين سرزمين فرستاده شد . احتمالا اطلاعات يعقوبى كه مىگويد عبد الرحمان بن نعيم سرى بن عبد اللّه بن عاصم را به حكومت سيستان گماشت درستتر است . تنها تاريخ سيستان از نصب معارك بن صلت به حكومت سيستان سخن مىگويد و اشاره مىكند كه همهء اين تغييرات در سال آخر زندگى عمر بن عبد العزيز روى داده است . « 1 »
6 - دورهء خالد عبد اللّه قسرى
با خلافت يزيد دوم و برافتادن كامل مهلبيان ، چنان كه پيش از اين ديدهايم ، منافع و علايق قبيلهء قيس در خراسان غلبه يافت ، بر خلاف خلافت پيشين كه جانب كسى را رعايت نمىكرد و دربارهء همگان نگرشى بىطرفانه و بىغرضانه داشته است . در سال 102 ق / 1 - 720 م مسلمة بن عبد الملك عبد الرحمان بن نعيم را از ولايتدارى سيستان بر كنار كرد و يكى از اشراف اموى به نام سعيد بن عبد العزيز بن حارث معروف به خذينه « بانوى كوچك » ( بواسطهء داشتن رفتارهاى زنانه ) را به جاى او فرستاد . « 2 » وى ازديان يمنى را از ديگران فروتر نگه مىداشت ، اما با اينهمه حكومت او را بسيار معتدل و ميانهرو دانستهاند ، و در 103 ق / 2 - 721 م سعيد بن عمر جرشى جانشين وى گرديد . « 3 » اندكى پيش از اين ، در
هامش
( 1 ) - يعقوبى ، تاريخ ، ج 2 ، ص 362 ( ترجمهء فارسى ، ص 59 ) ؛ تاريخ سيستان ، ص ص 4 - 122 ؛Wellhausen , The Arab Kingdom and its Fall , Eng . trans . PP . 450 - 90 .( 2 ) - دربارهء اين نام نگاه كنيد به ثعالبى ، لطايف المعارف ، ص 42 ، ترجمهء باسورث ، ص 60 .
( 3 ) - بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص ص 8 - 427 ، ترجمهء انگليسى ، ج 2 ، ص ص 17 - 716 ( ترجمهء -