دورهء پس از فرونشاندن شورش سپاه طاوسان شاهد آمد و شدهاى سريع ولايتداران در سيستان بوده و اين آمد و شدها بازتاب نوسانهاى ميان سياستهاى طرفدارى از قيسيان و يمنيان در خراسان بوده است . عمارة بن تميم لخمى كه ابن اشعث را تا خراسان دنبال كرد و بستوهش آورد در 85 ق / 704 م ولايتدار سيستان گرديد . اما به گفتهء يعقوبى ، اعتراضهاى زنبيل به اين انتصاب سبب گرديد كه حجاج آن را لغو كند ؛ اگر اين سخن راست باشد نشاندهندهء ميزان قدرت و اعتبار زنبيل در اين دوره و تفسير ملالآورى دربارهء ناتوانى نظامى عربها و پايين آمدن حشمت و اعتبار ايشان است . « 1 »
از ميان منابع تنها يعقوبى مىگويد كه ولايتدار بعدى سيستان عبد الرحمان بن سليمان كنانى بوده و دورهء قدرت وى در اين ولايت درست يك سال بدرازا كشيده است . پس از آن مسمع بن مالك شيبانى به ولايتدارى سيستان رسيد .
تاريخ سيستان از يك شورش خارجى به رهبرى ابو خلده نامى ياد مىكند كه در 86 ق / 705 م درگرفت . ابو خلده كوشيد تا قدرت را در سيستان بدست گيرد ، اما سرانجام مسمع توانست شورش وى را فرونشاند . در اين روزها شاعر كوفى ابو كلده ( به فتح يا كسر كاف و سكون يا كسر لام ) يشكرى در سيستان بود « 2 » ، و اغانى از
هامش
- 40 ، يعقوبى ، تاريخ ، ج 2 ، ص ص 3 - 372 ( ترجمهء فارسى ، ج 2 ، ص 276 ) ؛ طبرى ، ج 2 ، ص ص 61 - 1359 ، 1417 - 1379 ( ترجمهء فارسى ، ج 9 ، ص 3994 - 3982 ، 4014 - 3995 ) ؛ كتاب العيون و الحدائق ، ص ص 75 - 65 ؛ ابن اثير ، ج 5 ، ص ص 2 - 31 ؛ 67 - 59 ؛Wellhausen , The Arab Kingdom ant its Fall , Eng . trans . PP . 312 - 19 ;Caetani , Cronografia , V , PP . 1981 - 2 .( 1 ) - يعقوبى ، البلدان ، ص 283 ، ترجمهء انگليسى ، ص 93 ( ترجمهء فارسى ، ص 59 ) ؛ تاريخ سيستان ، ص 118 .
( 2 ) - مقالهء اغانى دربارهء ابو كلده ( چاپ بولاق ، ج 10 ، ص ص 20 - 110 - چاپ بيروت ، ج 10 ، ص ص 48 - 227 ) در جايى مىگويد كه حجاج اين شاعر را بخاطر شركت او در شورش ابن اشعث به مرگ محكوم كرد ، اما اين اشاره نشان مىدهد كه وى از خشم حجاج جان بدر برد . در كتاب الشعر و الشعراى ابن قتيبه ، چاپ دخويه ، ليدن ، 1904 ، ص 459 ، آمده است كه ابو كلده در سفرش به حج در ميانهء راه درگذشت .