به حق بيمناك بود - كه سليمان وى را از ولايتدارى خراسان بردارد و پروردهء خود يزيد بن مهلب را بجاى او بنشاند . وى نخست كوشيد تا خود را با خليفهء تازه سازگار سازد و در نامهاى كه به او نوشت از وفادارى خود به امويان ، مهارت نظامى و فتوح خود و وجهه و اعتبارى كه در ميان مردم خراسان داشت ياد كرد .
اما پس از آن به تهديد سليمان پرداخت و كوشيد تا سپاهش را بر خليفه بشوراند .
قتيبه در اين كار توفيقى نيافت ، سپاهش وى را فروگذاشت و سرانجام با پنج تن از برادران و تنى چند از پسرانش بقتل آمد ( 96 ق / 715 م ) . « 1 »
برآمدن سليمان به تخت خلافت و كشتن قتيبه بازنماى پيروزيهاى علايق و دلبستگيهاى يمنيان بوده است ، اگر چند مادر خليفهء تازه نيز مانند مادر وليد از قبيلهء قيس بود و تسليم آرمانى يمنيان نشده بود ؛ دشمنى او با رجال دستگاه خليفهء پيشين ، و از همه مهمتر با حجاج و طرفدارانش اساسا ريشهء شخصى داشت . « 2 » اما انگيزههاى سليمان در بركنارى قتيبه هرچه بوده ، عناصر مطلق يمنى ، بويژه مهلبيان بارى ديگر به قدرت بازگشتند . در سال 90 ق / 709 م يزيد ، مفضل ، عبد الملك و ديگر پشتيبانان ايشان از زندان گريختند و به همقبيلگان ازدى خود در فلسطين پناه جستند و براى رهايى از تعقيب و آزار حجاج از سليمان امان نامه گرفتند . « 3 » سليمان پس از برآمدن به تخت خلافت يزيد را به ولايتدارى خراسان
هامش
( 1 ) - بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص ص 4 - 422 ، ترجمهء انگليسى ، ج ، ص ص 12 - 709 ( ترجمهء فارسى ، ص ص 15 - 310 ) ؛ يعقوبى ، تاريخ ، ج 2 ، ص ص 5 - 354 ( ترجمهء فارسى ، ج 2 ، ص ص 4 - 253 ) ؛ همان ، البلدان ، ص 300 ، ترجمهء انگليسى ، ص 123 ( ترجمهء فارسى ، ص 77 ) ؛ طبرى ، ج 2 ، ص ص 94 - 1282 ( ترجمهء فارسى ، ج 9 ، ص ص 3913 - 3893 ) ؛ مجهول المؤلف ، كتاب العيون و الحدائق فى اخبار الحقائق ، چاپ دخويه و ديونگ ، ليدن ، 1869 ، ص ص 19 - 16 ؛ گرديزى ، چاپ نفيسى ، ص ص 4 - 83 ( چاپ عبد الحى حبيبى ، ص 111 ) ؛ ابن اثير ، ج 5 ، ص ص 13 - 7 ؛Wellhausen , The Arab Kingdom and its Fall , Eng . Trans . PP . 439 - 45 ;Caetani , Cronografia , V , PP . 1173 - 4 , 1182 , 1183 , 1186 .( 2 ) - مقايسه كنيد با ولهاوزن ، همانجا ، ص ص 61 - 259 .
( 3 ) - يعقوبى ، تاريخ ، ج 2 ، ص 345 ( ترجمهء فارسى ، ج 2 ، ص 243 ) ؛ طبرى ، ج 2 ، ص ص 17 -