رقابت قبيلهاى و بالاتر از همه ، رقابت ميان دو گروه بكر بن وائل و تميم ، از آن پس از سيماهاى مشخص و برجستهء زندگى عرب در سيستان گرديد . اين رقابت در ناتوانى اعراب دريافتن راهى براى مقابله با زنبيلها و ادامهء فعاليت فرق خوارج در سيستان تأثير فراوان داشته است . حكايتى كه ابن عبدر به نقل مىكند و سابقهء آن به ابو عبيده مىرسد نشان مىدهد كه اين رقابتها بارها به جنگ آشكار انجاميد ، اما تاريخ دقيق حكايتى را كه ابن عبدر به نقل مىكند نمىتوان روشن ساخت . اين حكايت چنين است : « ابو عبيده مىگويد ، دكانى بود كه بكر بن وائل در سجستان برآورده بودند ، اما تميميان آن را ويران ساختند . تميم آن را دوباره بساخت ، اما اين بار بكر آن را ويران كرد . دو طرف رويهم رفته بيست و چهار بار اين كار را تكرار كردند . ابن حلزهء يشكرى در اين باره گفت :
اى دوست جوشنم را بياور ، زيرا جنگ ميان ما و تميم آغاز شده است .
گروه خويشاوندى كه بىحرمتى را از اندازه بيرون كرده است ، نه تنها اكنون ، بلكه در گذشته نيز .
آنان كوشيدهاند تا با ما راه آشتى گيرند ، اما زمان آشتى سرآمده است ؛ آنچه آنان مىجويند ستارگانند [ يعنى دستنيافتنى مانند رسيدن به ستارگان است « 1 » ] .
تا هنگامى كه عبد العزيز بن عبد اللّه بن عامر به سيستان آمد هيچ نظمى به اين ولايت بازنگشت . ابن عبد العزيز را حارث بن عبد اللّه مخزومى ، ملقب به قباع « تنومند » ولايتدار ابن زبير در بصره به سيستان فرستاد . از روايت تاريخ سيستان ، ص 106 چنين بر مىآيد كه عبد العزيز در ايام خلافت مروان بن حكم ، و بهر تقدير ، پيش از سال 67 ق / 7 - 686 م كه مصعب جانشين بقاع گرديد به سيستان آمد . عبد العزيز توانست سپاه طلحه را فرمانگزار خويش سازد و آنگاه به
هامش
- ( ترجمهء فارسى ، ص ص 6 - 275 ) ؛ تكرار اين گزارش در ابن اثير ، ج 4 ، ص 84 ؛ ابن قتيبه ، معارف ، ص 415 ( فصل دربارهء وكيع بن حسان ) .
( 1 ) - العقد الفريد ، قاهره ، 72 - 1367 ق / 53 - 1948 م ،II، ص 319 .