ولايتدارى خراسان گماشت و او را مأمور پاك كردن بصره و اهواز از خوارج قرار داد . مهلب در سلبرى و سلى خوارج را بشكست و گويند كه 7000 تن از سپاه 30000 نفرهء ايشان را بكشت و بقيه را به اصفهان و كرمان هزيمت داد . اما سه سال بعد ، ازارقه از راه فارس به اهواز و عراق بازگشتند و در 68 ق / 8 - 687 م رهبر خوارج ازرقى ، زبير بن على بن ماحوز سليطى مداين را به باد نهب و غارت داد . « 1 »
احتمالا در پايان سال 69 ق / بهار 689 م بود كه ازارقه قطرى بن فجائه را به خلافت برداشتند و او تا مرگش كه در 78 ق / 697 م يا 79 ق / 698 م روى داد همچنان خليفهء ازارقه بوده است . « 2 » در طى اين سالها ، فارس و كرمان ( بويژه ، ناحيهء اطراف جيرفت در كرمان ) پايگاه خوارج بودند و هرگاه فشارى برايشان وارد مىآمد به درون اين نواحى عقب مىنشستند . مثلا در سال 68 ق / 8 - 686 م قطرى براى گرد آوردن نيروهاى تازه به كرمان بازگشت . وى « سرزمين را بخورد » و تا مىتوانست از مردم مال گرفت و چون نيرومند شد از راه اصفهان به اهواز رفت و به تهديد بصره پرداخت . « 3 » سلطهء رهبران خوارج بر جنوب ايران همواره چندان نيرومند بود كه آنان را قادر سازد تا به ضرب سكه بپردازند . درهمهايى از گونهء سكههاى عربى - ساسانى كه عطية بن اسود حنفى ، پايهگذار فرقهء عطويه ( كرمان ) و قطرى بن فجائه ( فارس ) ضرب كرده بودند به دست ما رسيده است . « 4 »
هامش
( 1 ) - ارجاعات در :Caetani , Cronografia , III , PP . 751 - 4 ; IV , PP . 768 , 782 - 4 , 797 ; Wellhausen , Die religio ? s - Politisch en oppositions parteien im alten Islam , PP . 25 - 38 .( 2 ) - مقايسه كنيد با :Levi della vida , EL 1 , S . V . « Katari b . al - Fudja'a » .( 3 ) - طبرى ، ج 2 ، ص ص 65 - 753 ( ترجمهء فارسى ، ج 8 ، ص ص 35 - 4525 ) ؛ مقايسه كنيد با ابن اثير ، ج 4 ، ص 236 ؛Caetani , Cronografia , IV , PP . 797 - 8 .( 4 ) - مقايسه كنيد با : -