قانونى بايد از روح عدالت كلى وجود برخيزد بدينجهت امام با نهايت پافشارى مى كوشد كه ديدگاهش را از قوانين طبيعى بالاتر برد و در وراء قوانين مادى جهان قانونى والاتر را دريابد و به اجرا گذارد قانونى كه نامش مهرورزى انسانى است . و اين مهرورزى قانونى است كه از عمق حقايق معنوى و مادى جهان برميخيزد و بشر را بسوى كمالات برين معنوى هدايت مىكند پس اجراى چنين قانونى يك ضرورت كلى در محيط خوى و هستى انسانهاست .
نخستين صفحهاى را كه على از كتاب مهربانى انسانى مى گشايد نشان دهندهء اين حقيقت است كه انسانها همگى با هم برادرند و به اين جهت همهء مردم را كه بر آنها حكومت مىكند برادر خود مى خواند و آن گاه بر فرماندارانش در همه جا يادآورى مىكند كه آنها نيز برادر مردمانند و به حكم اين برادرى بايد نسبت بمردم مهربانى و عطوفت ورزند و در اين زمينه به فرماندهان سپاهش مى گويد : « فرمانده نبايد بخاطر مقامى كه بدست آورده و برترى يى كه بر ديگران يافته ، خوى او دگرگون شود و خود را بالاتر شناسد ، بلكه بايد اين نعمت خدادادى بر فروتنيش بيفزايد و او را به بندگان خدا نزديكتر گرداند و نسبت به برادرانش مهربانتر گردد » امام هميشه خود و فرماندهانش را برادران مردم ميداند و اين برادرى را با گفتارى حكيمانه بهمهء انسانها گسترش مىدهد و فرق و امتيازى بين آنان نمى گذارد و مى فرمايد : « شما همگى برادران يكديگريد و فرق گذاشتن بين شما ، پديدهء
روائع نهج البلاغة ( شگفتى هاى نهج البلاغه ) ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: جورج جرداق
ص٢١٥